Beperkt palet van ondernemerschap in Vlaamse televisiejournaal

Een fractie van het Vlaamse televisiejournaal wordt aan ondernemerschap gewijd en dat ondernemerschapsnieuws is hoofzakelijk financieel-economisch van aard. Slechts 4% van de items bericht over innovaties en creatieve ideeën. Opvallend is dat middenveldorganisaties en politici zeer actief deelnemen aan de nieuwsduiding rond ondernemerschap.

Dat blijkt uit een studie van Vlerick Business School die voor het eerst nagaat hoe ondernemerschap in al zijn facetten in beeld gebracht wordt in het Vlaamse televisiejournaal. Onderzoekster Tine Holvoet deed daarvoor een beroep op de dataset ‘Nieuwsarchief TV’ van het Steunpunt Media, waarbij ze de 7-uur journaals bestudeerde die de afgelopen 11 jaar op zowel VRT als VTM uitgezonden werden. In totaal werden 159.694 afzonderlijke nieuwsitems gescand op trefwoorden ‘ondernemer’, ‘onderneming’, ‘ondernemen’ en afgeleiden. Deze trefwoordselectie leverde een dataset op van 191 nieuwsitems die diepgaand werden geanalyseerd.

Summiere aandacht

Ondanks de groeiende beleidsaandacht voor ondernemerschap blijkt het onderwerp beperkt nieuwswaardig en komt het relatief eenzijdig aan bod in het televisiejournaal,” vertelt Tine Holvoet. “Slecht 191 nieuwsitems doorstaan de trefwoordselectie. Dat is maar een fractie van alle nieuwsitems die van 1 januari 2003 tot en met 31 maart 2014 uitgezonden werden in het 7-uur journaal van VRT en VTM (minder dan 2 per 1000). 85% van de geselecteerde items gaat over binnenlands nieuws. Bij slechts 15% van de items rond ondernemerschap is er een link met het buitenland. Een kanttekening: deze werkwijze is streng en detecteert geen berichten die onrechtstreeks of impliciet over ondernemerschap gaan. Dit onderzoek is nodig gezien we met de Global Entrepreneurship Monitor jaarlijks zien hoe succesvol ondernemerschap in Vlaanderen relatief weinig appreciatie en media-aandacht geniet. Om daarvoor verklaringen te vinden, verrichten we in het kader van het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie verder onderzoek naar de beeldvorming over ondernemerschap in de media.”

Nadruk op financieel-economische aspect van ondernemen

Om een beter inzicht te krijgen in de specifieke onderwerpen die aan bod komen, werd aan elk nieuwsitem minimum 1 en maximum 3 thema’s toegewezen. Ondanks de diverse en maatschappelijke contexten waarin ondernemerschap geformuleerd wordt, zijn de boodschappen voornamelijk financieel-economisch van aard (66%). 16% van de nieuwsitems is gelinkt aan werk; 9% gaat over politiek of beleid. Daarna volgen criminaliteit, sociale zaken en onderwijs. Heel wat andere thema’s worden slechts enkele keren vermeld.

Individu staat centraal

Wanneer we inzoomen op de actoren die geïnterviewd worden om het nieuws te duiden, ligt de focus in meer dan de helft (54%) van de nieuwsitems op ‘ondernemer(s)’. Tine Holvoet: “De ondernemer als persoon staat dus centraal en we merken ook dat de sociale en etnische achtergrond, de bedrijfstak en het geslacht van de gerepresenteerde ondernemers relatief monotoon is. Slecht 20% van de geïnterviewde ondernemers is een vrouw. Daarnaast vertrekken 40% van de nieuwsitems vanuit de ‘onderneming’; ondernemend handelen staat slechts centraal in 6% van de berichten.”

Een aanzienlijk deel van de berichten (13%) concentreert op de uitreiking van prijzen en awards die ondernemers en ondernemingen in ontvangst nemen. Opvallend ook is dat de ‘ondernemer(s)’ soms gehanteerd wordt als label terwijl de kern van het bericht eigenlijk helemaal niet aan ondernemerschap gerelateerd is.

Middenveld zeer aanwezig in ondernemerschapsnieuws

Opvallend is dat zeker niet alleen bedrijven, bedrijfsleiders of zaakvoeders aanwezig zijn in ondernemerschapsnieuws: middenveldorganisaties en politici zijn actieve participanten in duiding rond ondernemerschap in het Vlaamse televisiejournaal. UNIZO is de vaakst vermelde organisatie in ondernemerschapsnieuws, Karel Van Eetvelt, gedelegeerd bestuurder van UNIZO, de vaakst vernoemde persoon. Daarnaast komen Kris Peeters en Yves Leterme relatief vaak aan bod, wat iets zegt over het politieke belang van ondernemerschap.

Op basis van de nieuwe categorieën die in deze studie geïntroduceerd worden door de onderzoekers, kunnen we stellen:

  • In 20% van het ondernemerschapsnieuws wordt ondernemerschap in een maatschappelijke context geplaatst
  • 16% van de nieuwsitems gaat over de belangenbehartiging van ondernemers en ondernemingen
  • 14% van de items bericht over de link tussen ondernemen en het overheidsbeleid (o.a. wetgeving, sensibilisering, stimulering)
  • Berichtgeving over prijzen en awards is goed voor 13%
  • 10% van de nieuwsitems bespreekt bedrijfsgerelateerde ontwikkelingen zoals infrastructuur en organisatiebeleid
  • 9% van de items focust op de cijfers rond ondernemerschap waarbij de nadruk vooral ligt op de in- en uitstroom van ondernemers, m.n. aantal starters en faillissementen.
  • 5% van de items waarin de term ‘ondernemer’ gebruikt wordt, gaat helemaal niet over ondernemen; de ondernemer is daarin slechts een label terwijl het nieuwsitem gaat over een moord, een schenking, …
  • In 5% van de nieuwsitems wordt ondernemen gelinkt aan fraude, misdaad of corruptie
  • Onderwijs en ondernemen is het onderwerp van 5% van de items, waarbij de nadruk meestal ligt op de rol van het onderwijs in het stimuleren van een ondernemende instelling
  • 4% van de items bericht ten slotte over innovaties en creatieve ideeën

Het palet van ondernemerschap dat vertegenwoordigd wordt in het Vlaamse televisiejournaal is beperkt en dat is teleurstellend, zeker als we de impact kennen van positieve rolmodellen als hefboom voor nieuw ondernemerschap.” concludeert Tine Holvoet.

Download de volledige studie "Ondernemerschap in het Vlaamse televisiejournaal: een eerste stand van zaken."

Tine Holvoet is samen met Prof. Hans Crijns en Dr. Niels Bosma verbonden aan de Vlerick Business School. In het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie werken ze aan een breed denkkader dat inzicht levert in de noties ‘ondernemerschap’ en ‘ondernemerschapscultuur’ in ‘Vlaanderen’. Daarbij pleiten zij voor een verrijking van de kijk op ondernemerschap.

Gerelateerd nieuws

  1. Vlaams gebrek aan ondernemingszin zit cultureel ingebakken

    Datum: 22-09-2016
    Categorie: Persberichten
    1 op 10 bevraagde Vlamingen wil binnen dit en 3 jaar een nieuw bedrijf opstarten. Een record in vergelijking met 15 jaar geleden. Keerzijde van de medaille: ze doen dat vooral uit noodzaak, omdat ze geen andere keuze hebben. De kloof tussen opportuniteit en effectieve opstart blijft voor de meeste Vlamingen groot, wat vooral te wijten is aan faalangst en gebrek aan vertrouwen in eigen kunnen. Dat zijn de belangrijkste conclusies van de 15de editie van de Global Entrepreneurship Monitor (GEM).
  2. Vlerick lanceert twee nieuwe gespecialiseerde Masters-opleidingen

    Datum: 14-09-2016
    Categorie: Persberichten
    Bij het begin van het nieuwe academiejaar dat deze week plechtig geopend werd in Brussel, lanceert Vlerick Business School twee nieuwe Masters-opleidingen. Het gaat over een Masters in Innovation & Entrepreneurship in Leuven en een Masters in International Management & Strategy in Brussel. Beide richtingen die inspelen op een trend naar meer specialisatie, zijn meteen sterk gestart met respectievelijk 29 en 35 studenten.
Alle artikels