Digitalisering hoog op de agenda van de maakindustrie

Bron: Agoria Online (08/06/2016); Tekst: Freek Couttenier.

Naar aanleiding van het topevent van Agoria Vlaanderen over ‘Digitizing manufacturing and new business models’ ontmoeten we professoren Ann Vereecke en Robert Boute van Vlerick Business School. Ook aan de nummer één business school van de Benelux is digitalisering brandend actueel. Hoog tijd voor een gesprek.

Digitalisering lijkt de laatste twee jaar plots erg hoog op de agenda van de maakindustrie te staan. Hoe komt dit volgens jullie?

Robert Boute: “Een hele reeks technologieën is op ongeveer hetzelfde moment in een stroomversnelling gekomen. Maar het is vooral zaak om de juiste combinaties te vinden en het te integreren. Heel wat bedrijven hebben zich hierop specifiek toegelegd.”

Ann Vereecke: “Het momentum is niet het gevolg van één bepaalde technologische doorbraak. Volgens de Gartner Hype Cycle kennen technologische innovaties vaak eerst een grote hype en daarna een periode van niet-ingeloste verwachtingen. Een aantal digitale sleuteltechnologieën is daar nu voorbij en komen stilaan in een fase van productiviteit. De stukken van de puzzel vallen nu in elkaar.”

Geldt dit evenzeer voor de maakindustrie?

Ann Vereecke: “In de maakindustrie speelt nog een andere factor. Heel wat productie is in het verleden gedelokaliseerd. Maar ook in vele lageloonlanden stijgen de lonen waardoor bedrijven zich vandaag afvragen of ze geen activiteiten kunnen terugbrengen naar het Westen. Maar dan wel met de voorwaarde om verregaand te automatiseren.”

Robert Boute: “Door deze nieuwe golf van automatisering komen bedrijven over een ‘tipping point’ en gaan hier nieuwe zaken doen. Vorige week kondigde Adidas aan dat ze in Duitsland een nieuwe fabriek gaan openen. Met deze ‘speed factory’ kunnen ze korter op de bal spelen en volledig op maat gaan werken. Het Chinamodel staat onder druk, want dat laat geen dergelijke snelle leveringen op maat toe. Dat is ook de dynamiek die we bij het Vlaamse Ridley Bikes zien.”

Ann Vereecke: “Customisatie is op zich natuurlijk niet nieuw en hetzelfde geldt voor robotisering. Maar de combinatie met e-commerce heeft hier een rol gespeeld. Mensen zijn het gewoon geworden om snel en op maat bediend te worden.”

Robert Boute, Professor of Operations & Supply Chain Management: “Niet alleen hippe start-ups, maar ook gevestigde bedrijven gebruiken digitalisering voor hun kwantumsprong”

Zijn het start-ups die de bakens hier initieel verzetten, of evengoed gevestigde productiebedrijven?

Robert Boute: “Deze rol is niet alleen weggelegd voor start-ups. Denk maar aan de ‘industrial internet consortium’, een groep traditionele bedrijven die sterk inzetten op digitalisering. General Electric heeft bijvoorbeeld de ambitie om de top 10 van softwarebedrijven te bereiken. Dus niet alleen hippe start-ups, maar ook gevestigde bedrijven gebruiken de digitalisering om een kwantumsprong te maken.”

Ann Vereecke: “Digitalisering gaat ook erg breed, denk aan het inzetten van 3D-printing. Heel wat bedrijven zijn hiermee onder de radar aan het experimenteren. Het zal niet lang duren tegen dat dit boven water komt.”

Digitalisering kan ook aanleiding geven tot nieuwe businessmodellen. Is dat ook iets dat jullie zien in de maakindustrie?

Ann Vereecke: “Daar is het nog wat vroeg voor. Maar het besef is er dat men zich moet aanpassen en dat er nieuwe spelers gaan komen. De instapdrempels zijn bijlange zo hoog niet meer. Gevestigde bedrijven zien dat ook gebeuren en willen zich hieraan aanpassen door te innoveren in producten of diensten, maar ook door te bekijken wat de nieuwe businessmodellen zijn en hoe hiermee geld verdienen. Het is leuk en fancy om Uber te kopiëren, maar je moet er wel geld mee verdienen.”

Robert Boute: “Ook big data spelen een grote rol. Vooral de algoritmes die erop toegepast worden en toelaten betere beslissingen te nemen. Door data veel beter in te zetten kunnen we onze performantie enorm opdrijven ten opzichte van de concurrenten. Is dat een nieuw businessmodel? Neen, maar we moeten hier volop op inzetten. Dat besef is er ook bij bedrijven.”

Ann Vereecke: “Naast de verregaande optimalisatie van bestaande processen zie je toch ook heel wat gevestigde bedrijven die met echt nieuwe producten of diensten of modellen willen komen. Vraag is dan hoe die in te passen in hun bestaande organisatie. Pas ik de eigen organisatie grondig aan, of neem ik eventueel een start-up over? We zien voorbeelden van de verschillende strategieën, vaak zijn het ook combinaties.”

Hoe doen onze Vlaamse bedrijven het volgens jullie?

Robert Boute: “Er zijn verschillende bedrijven die inzetten op die ‘fabriek van de toekomst’. Denk maar aan pareltjes zoals Van de Wiele, Ontex, IVC… Tegelijk staan nog niet alle bedrijven zo ver in die digitalisering en slimme productie. Het vergt grote investeringen en dat is voor veel bedrijven de barrière om in de smart manufacturing te durven instappen. Bijvoorbeeld ‘data capturing’, alles gaan monitoren met sensoren en die data dan gaan exploiteren, is zeker niet goedkoop.”

Ann Vereecke: “Hetzelfde geldt voor geavanceerde productietechnologieën zoals 3D-printing. We hebben daar bij Vlerick een analyse op gedaan. Je wordt niet laaiend enthousiast van de totale supply chain kost van 3D versus de traditionele manier van werken. Maar wachten is ook niet goed. Heel wat bedrijven experimenteren en piloteren. Het is een kwestie van tijd voordat bedrijven dit gaan oppikken.”

Robert Boute: “Initiatieven zoals die van jullie (Agoria en Sirris) om bedrijven daarvoor klaar te stomen, zijn alleen maar toe te juichen.”

Kunnen bedrijven leren van de manier waarop start-ups de zaken aanpakken?

Ann Vereecke: “De aanpak van start-ups is anders en dat zie ik in de praktijk nog niet toegepast worden door grote bedrijven.”

Robert Boute: “De technologie is nog volop in beweging. Moeten we wachten of vandaag al springen? Bedrijven die nu kunnen proeven en testen, zullen snel kunnen schakelen wanneer de doorbraak er komt.”

Is die digitalisering iets waar onze CEO’s zelf moeten mee bezig zijn?

Ann Vereecke: “CEO’s moeten zeker inzicht krijgen: weten wat het is, wat het potentieel is en hoe er aan te beginnen. Er komt een generatie aan die het gewoon is om met digitalisering om te gaan, om ermee te leven. Iets anders is natuurlijk de technologie erachter begrijpen en kunnen vatten.”

Robert Boute: “Een van de pijlers van Vlerick Business School is ‘digitale transformatie’ waarbij we digitalisering in al zijn aspecten belichten. Een van die aspecten is digital transformation in manufacturing, in de supply chain. We proberen daar nieuwe kennis op te bouwen om bedrijven te ondersteunen.”

Is er voldoende kennis en potentieel in Vlaanderen om de digitalisering voluit te benutten?

Ann Vereecke: “Ja en nee. Waarom zou Vlaanderen hier minder kansen hebben dan bijvoorbeeld Duitsland, Frankrijk of Nederland. We hebben wel degelijk prachtige cases bij onze Vlaamse bedrijven. Laat ons gerust eens trots zijn en op onze sterktes bouwen. Maar tegelijk zie ik ook een groot gevaar, namelijk het tekort aan technisch geschoolden op alle niveaus. De digitale fabriek zal vooral veel kennis vergen. Wat eens onze sterkte was, dreigt nu een echt probleem te worden.”

Robert Boute: “We moeten de digitalisering durven brengen als een positief verhaal, niet alleen voor de aandeelhouders maar ook voor de hele samenleving. Nieuwe technologieën worden veelal geassocieerd met het verlies van jobs terwijl we meer moeten kijken naar de mogelijkheden.”

Ann Vereecke: “De digitalisering zal nieuwe activiteiten en andere types jobs naar hier brengen. Dat is wel duidelijk een positief verhaal.”

Wat kan de overheid doen om de digitalisering te ondersteunen?

Robert Boute: “Verder de nauwe samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven stimuleren. De Fraunhofer-instituten zijn hier goede voorbeelden, en ook in Nederland zijn er goede voorbeelden te vinden. We hebben in Vlaanderen zeker initiatieven maar het kan nog beter.”

En in het onderwijs? Computationeel denken in het onderwijs brengen?

Robert Boute: “Het is niet omdat er veel technologie vandaag beschikbaar is in allerhande apps die het leven gemakkelijk maken, dat we de kennis achter de technologie niet meer zouden nodig hebben. Integendeel. Leren analytisch en digitaal denken is zeer belangrijk.”

Ann Vereecke: “Het onderwijs kan een belangrijke rol spelen om een positief verhaal te brengen rond technologie. Daar gebeurt al veel, maar ook hier kan een versnelling hoger geschakeld worden.”

Hebben jullie ten slotte nog een goede tip voor maakbedrijven die in het digitaliseringsverhaal willen stappen?

Ann Vereecke: “Bedrijven mogen niet digitaliseren om te digitaliseren. Door hier en daar een projectje te doen zonder duidelijke strategie, zullen ze er niet geraken. Het is een zaak van integratie.”

Robert Boute: “Het is verkeerd te denken dat digitalisering een zaak is van andere sectoren maar niet voor het eigen bedrijf of de eigen sector. Niet alles zal zomaar bruikbaar zijn, en de ‘speed factory’ van Adidas zal wellicht soms te hoog gegrepen zijn. Maar probeer op de hoogte te zijn, zaken te plukken, te piloteren. Sta ook open en pik in op goede ideeën.”

Gerelateerd nieuws

  1. Nieuw

    ‘Een meer impactvolle leeromgeving aanbieden’

    Datum: 30-11-2016
    Categorie: Opiniestukken
    Doemdenken rond digitale transformatie? Het is niet echt besteed aan Marion Debruyne, decaan van Vlerick Business School. ‘Laat ons vooral ook oog hebben voor de nieuwe kansen die zich vandaag aandienen, en mensen dus instrumenten aanreiken om om te gaan met die veranderende wereld.’
  2. Nieuw

    'Grote bedrijven moeten de controle loslaten'

    Datum: 28-11-2016
    Categorie: Opiniestukken
    De vraag komt in iedere bestuurskamer vroeg of laat op tafel: hoe voorkom je dat een jong techbedrijf in rap tempo onze klanten inpikt? Het antwoord hierop is ingewikkeld, stelt Steve Muylle, Professor in Marketing en Digitale Strategie. Volgens hem zijn er kort gezegd drie opties: dat nieuwe techbedrijf overnemen, jezelf radicaal vernieuwen of een nieuw bedrijf opzetten dat het oude kannibaliseert. Welke optie het meest succesvol is, is weinig onderzocht. Steve gaat voor de derde, meeste radicale aanpak: 'It is better to shoot yourself in the foot, than being shot in the head'.
Alle artikels