Pleidooi voor een verrijking van de kijk op ondernemerschap

Door Tine Holvoet, senior research associate aan Vlerick Business School.

Denken over ondernemerschap moet entrepreneurial worden. We moeten gaan voor een eigentijdse kijk op ondernemerschap: de aandacht verschuiven van het aantal ondernemers naar de diverse kwaliteiten en vormen van ondernemen. Alle aspecten van ondernemen, letterlijk de manier waarop individuen en collectieven hun lot fundamenteel in eigen handen nemen, moeten we in de schijnwerper plaatsen. Ondernemerschap is te rijk en te belangrijk om het te verarmen tot één dimensie. Willen we Vlaanderen duurzaam uitbouwen, dan hebben we nood aan een sterkere ondernemerschapscultuur en een grotere ambitie om nieuwe ideeën waar te maken.

Politici dromen luidop van een toenemend aantal ondernemers: ‘1000 start-ups tegen 2020’, ‘Ondernemers zijn de helden van onze tijd’, ‘Nooit eerder zoveel geld voor start-ups’. Ondernemerschap werd het afgelopen decennium politiek. Met een recente studie van Vlerick Business School tonen we aan dat middenveldorganisaties en politici de meest actieve participanten zijn in duiding rond ondernemerschap. Niet alleen bedrijven, bedrijfsleiders of zaakvoeders zijn aanwezig in ondernemerschapsnieuws: UNIZO, Karel Van Eetvelt, Kris Peeters en Yves Leterme kwamen tussen 2003 en 2013 het vaakst aan bod in berichtgeving over ondernemerschap op het zevenuurjournaal op VRT en VTM. Uit onderzoek in Frankrijk blijkt dezelfde toon, terwijl politici in Groot-Brittannië na de Thatcher-periode voorzichtig zijn met hoera-uitspraken over nieuw ondernemerschap.

Lauwe interesse

Minder goed nieuws voor wie méér ondernemers beter vindt: 6% van de beroepsbevolking in Vlaanderen heeft de intentie om binnen 3 jaar effectief een nieuw bedrijf op te starten, een lagere score dan alle buurlanden. Er rest een onontgonnen ondernemerschapspotentieel bij de 89% Vlamingen die zich (nog) niet identificeren als startend of gevestigd ondernemer: ongeveer 1 op 3 ziet genoeg opportuniteiten om een zaak te starten in de komende 6 maanden en zegt over de nodige kennis, bekwaamheid en ervaring te beschikken om een nieuw bedrijf op te richten. Dat weten we op basis van de meest recente Global Entrepreneurship Monitor (GEM). Dit onderzoek toont ook aan dat succesvol ondernemerschap in Vlaanderen relatief weinig appreciatie en media-aandacht geniet. Wat is er aan de hand?

In crisistijden zien we globaal meer ondernemerschap opduiken als gevolg van afnemende kansen op de arbeidsmarkt. ‘Meer starters’ is door dit besef niet langer een positieve politieke doelstelling. De aandacht verschuift naar kwalitatieve aspecten van de ondernemerschapscultuur in een regio: hoe gaan we hier om met angst voor falen, opportuniteitsdetectie, creativiteit en marktopenheid? Startersaantallen verliezen terrein aan alternatieve kwaliteitscriteria voor succesvol ondernemerschap. Succesvol ondernemerschap en de gecreëerde toegevoegde waarde moeten breed begrepen worden, en niet alleen in verband gebracht met de impact op het aantal jobs en het bruto binnenlands product. We moeten inzoomen op duurzame en inclusieve aspecten van groei, maatschappelijke impact, ambities en work-life balance.

Eigen jeansbroek

Moet je anno 2015 een bedrijf opstarten om van een ondernemende way of life te spreken? Ondernemerschap zelf is in volle transitie en zorgt fundamenteel voor verandering in de samenleving. Wat leren KMO’s van freelancers? Hoe implementeren grote bedrijven een start-up-mentaliteit? Wat is de impact van peer-to-peer ondernemers op het sociaal welbevinden in de samenleving? Maakt opportuniteiten ontdekken in de eigen flat (Airbnb), wagen (Uber) of jeansbroek (Mud Jeans) gelukkig?

Voorlopig kunnen we concluderen dat deze vragen niet aan bod komen in de toch al schaarse berichtgeving over ondernemerschap in Vlaanderen. Twee derde van het ondernemerschapsnieuws is financieel-economisch van aard en innovatie en creatieve ideeën komen slechts in 4% van de nieuwsitems aan bod. Het palet van ondernemerschap dat vertegenwoordigd wordt, is beperkt en dat is teleurstellend, zeker als we de impact kennen van positieve rolmodellen als hefboom voor nieuw ondernemerschap.

Ondernemerschap moet dringend een eigentijds en-en-verhaal worden, inclusief KMO’s, social entrepreneurs, micro-ondernemers, groeibedrijven, start-ups, peer-to-peer ondernemers, freelancers, ondernemende werknemers in bestaande organisaties en alle hybride vormen daartussenin. Een sterke ondernemerschapscultuur toont de werkelijkheid en plaatst een divers ondernemersverhaal in de spotlights.

Samen met Prof. Hans Crijns en Dr. Niels Bosma verschaft Tine Holvoet inzicht in de concepten ondernemerschap en ondernemerschapscultuur in Vlaanderen. Ze doen onderzoek binnen het kader van het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie in opdracht van de Vlaamse overheid.

Gerelateerd nieuws

  1. Bedrijfsovername: grote kloof tussen droom en daad

    Datum: 19-05-2016
    Categorie: Opiniestukken
    Wie droomt van het ondernemerschap hoeft daarom niet zelf een eigen bedrijf uit de grond te stampen. Jaarlijks worden immers zo’n 10.000 bedrijven overgelaten. “Een rondvraag leert dat veel mensen het proces dat voorafgaat aan zo’n management buy-in onderschatten,” zegt Miguel Meuleman, professor Ondernemerschap aan Vlerick Business School. “Mensen zijn aanvankelijk zeer optimistisch en hebben hoge verwachtingen, maar de zoektocht naar een geschikt bedrijf duurt gemakkelijk één tot twee jaar.”
  2. Niet alleen plan A telt, ook plan B, C, …

    Datum: 13-05-2016
    Categorie: Opiniestukken
    Opinie van Marion Debruyne over één van de grootste misverstanden over ondernemerschap. Namelijk dat het hebben van een goed idee de heilige graal is.
Alle artikels