Wie start een zaak in Vlaanderen en waarom (niet)?

Resultaten van de Global Entrepreneurship Monitor 2014

Maar liefst 9% van de bevraagde Vlamingen wil binnen dit en 3 jaar een nieuw bedrijf opstarten. De kloof tussen droom en daad blijft echter hoog, wat vooral te wijten is aan faalangst en gebrek aan zelfvertrouwen. Opmerkelijk is verder ook dat wie effectief een bedrijf opstart, dat eerder doet vanuit noodzaak dan vanuit opportuniteit. De ambities van starters inzake jobcreatie en innovatie liggen laag. Wel is de internationale ingesteldheid van de Vlaming bij de hoogste in Europa.

Vlerick Business School publiceert vandaag de conclusies van de 14de editie van de Global Entrepreneurship Monitor (GEM). Uniek aan dit jaarlijkse, internationale onderzoek is de zeer brede benadering van ondernemerschap. De focus ligt niet zozeer op het aantal personen dat effectief een nieuw bedrijf heeft opgericht, maar eerder op de ondernemerschapsmentaliteit, het ontluikend ondernemerschap en de ambities van starters. Het onderzoek voor Vlaanderen gebeurt binnen het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie (STORE) in opdracht van de Vlaamse regering, en werd uitgevoerd door professor Hans Crijns en onderzoekers dr. Niels Bosma en Tine Holvoet.

Meer Vlamingen willen een bedrijf starten

Maar liefst 9% van de bevraagde Vlamingen wil binnen dit en 3 jaar een nieuw bedrijf opstarten. Het gaat daarbij om mensen die (nog) niet actief of concreet bezig zijn met een start-up. Dat is opmerkelijk, gezien de hoge score inzake ‘angst voor falen’ en lage score van ‘vertrouwen in eigen kunnen’.

Deze stijging lijkt mooi aan te sluiten bij het pleidooi van heel wat politici en middenveldspelers voor meer starters in Vlaanderen, maar toch moeten we hier nuanceren”, meent onderzoekster Tine Holvoet. “Op basis van dit onderzoek weten we dat veel Vlamingen (43%) kiezen voor ondernemerschap vanuit noodzaak. In vergelijkbare innovatie-gedreven economieën in de ons omringende landen is dat gemiddeld 16%; in alle innovatie-gedreven landen wereldwijd is dat 18%. Enkel Griekenland (35%) en Slovakije (33%) kennen ook hoge cijfers. Zijn meer starters in dat opzicht eerder een teken van een slechte conjunctuur en weinig banen, dan wel van meer opportuniteiten? Een oproep tot meer starters is dus twijfelachtig. Meer inzicht in de Vlaamse ondernemerschapscultuur kan de ondernemerschapsboodschap verrijken.”

Aan opportuniteiten geen gebrek in Vlaanderen

In Vlaanderen ziet 41% van de respondenten in de komende 6 maanden voldoende opportuniteiten om een bedrijf op te richten. Dat is merkbaar hoger dan in 2013 en 2012 (respectievelijk 34% en 33%). De opportuniteitsdetectie in Vlaanderen ligt daarmee in lijn met de andere Europese referentielanden (Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) en de zogenaamde innovatie-gedreven landen.

Tine Holvoet: “Op basis van analyses over de jaren heen stellen we echter vast dat opportuniteitsdetectie een eerder dynamische indicator is. ‘Vertrouwen in eigen kunnen’ en ‘angst voor falen’ – andere indicatoren van zelfperceptie – evolueren stabieler. We kunnen dus verwachten dat de effectieve startersaantallen lager zullen liggen. Wat gebeurt er met dit ondernemerspotentieel? Wie start effectief op, en waarom (niet)?

Faalangst en gebrek aan zelfvertrouwen hinderen effectieve opstart

Naast opportuniteiten, vergt een bedrijf opstarten ook ‘will’ en ‘skill’. Volgens de GEM-studie is er in Vlaanderen een relatief gebrek aan ondernemerschapscultuur. Voor 1 op de 2 bevraagden die goede opportuniteiten zien, is de angst om te mislukken een structurele rem op hun latent ondernemerschap. En slechts 3 op 10 Vlamingen (29%) hebben vertrouwen in hun eigen kennis en vaardigheden om een zaak op te starten, de laagste score in jaren. Tine Holvoet maakt de vergelijking: “In de Europese referentielanden heeft slechts 39% angst om te falen, terwijl ook 40% gelooft in eigen kunnen. Voor Vlaamse vrouwen ligt die score in de periode 2011-2014 lager dan in alle referentielanden; slechts 1 op 5 vrouwen (22%) denkt over voldoende kennis en vaardigheden te beschikken om een eigen zaak te starten.”

Maatschappelijke perceptie van ondernemen

Alhoewel de helft van de Vlamingen (53%) ondernemerschap als een goede loopbaankeuze ziet, is de hoge status die ze succesvolle ondernemers toekennen (54%) lager dan in de referentielanden (68%).  Over de afgelopen jaren blijkt die lage perceptie structureel aanwezig. Daarnaast vindt de helft van de bevraagde Vlamingen dat er in de media onvoldoende aandacht is voor de succesverhalen van nieuwe bedrijven en ondernemers.

Effectieve start-up vaker uit noodzaak

Concreet bedraagt het aantal respondenten dat net een onderneming heeft opgericht of er een aan het oprichten is, voor Vlaanderen 4,7% in 2014. In vergelijking met de Europese referentielanden (7%) is dat relatief laag.
Bovendien ontstaan die start-ups vaak eerder uit noodzaak, dan vanuit een verbetering of opportuniteit. In vergelijking met de ons omringende innovatie-gedreven economieën (16%) kiest 43% in Vlaanderen voor het ondernemerschap vanuit noodzaak. Het effect van de economische crisis blijft blijkbaar voelbaar, alhoewel de motivatie vanuit opportuniteit  (‘opportunity entrepreneurship’) nog steeds de bovenhand haalt in de EU-landen.

Niet zo ambitieus voor jobcreatie en innovatie

Het aandeel nieuwe ondernemers dat ten minste vijf banen verwacht te creëren in de komende vijf jaar schommelt rond 1%. Dat is twee keer lager dan in Nederland en het Verenigd Koninkrijk en daarmee zit Vlaanderen ook in de groep van landen met de laagste scores. Om de oorzaak (regelgeving en loonkost versus optimisme en realisme) te bepalen, is verder onderzoek nodig.
Wat innovatiegerichtheid betreft scoort Vlaanderen lager dan gemiddeld. In 2011-2014 stelt 21% van de bevraagde Vlaamse starters zich innovatief op, in vergelijking met een gemiddelde van 33% in de referentielanden.
Wel is de internationale ingesteldheid van de Vlaming (30%) bij de hoogste in Europa. Vlaanderen is een kleine en open economie, en de taalbarrière met de direct omringende landen is miniem. 

OVER DE GLOBAL ENTREPRENEURSHIP MONITOR
In 2014 werd het GEM-onderzoek in 73 verschillende economieën uitgevoerd; voor de 14de keer in Vlaanderen. De resultaten zijn gebaseerd op een telefonische enquête bij een representatieve steekproef van 2004 respondenten tussen 18 en 64 jaar. Voor Vlaanderen wordt de studie sinds 2001 uitgevoerd door Vlerick Business School in het kader van STORE, het Steunpunt Ondernemerschap en Regionale Economie, en op vraag van het Agentschap Ondernemen.

OVER HET STEUNPUNT ONDERNEMEN EN REGIONALE ECONOMIE
Het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie (STORE) adviseert de Vlaamse overheid op basis van fundamenteel en toegepast economisch toponderzoek binnen drie domeinen; (i) startende ondernemingen en ondernemerskapitaal, (ii) de ontwikkeling en doorgroei van KMO’s, en (iii) het meten en identificeren van economische clusters (met bijzondere aandacht voor de analyse en implementatie van een nieuw industrieel beleid). Daarnaast heeft het Steunpunt ook de opdracht om een gegevensbank aan regionaal-economische indicatoren te ontwikkelen (het zogenaamde Regional Data Warehouse, RDW).

Gerelateerd nieuws

  1. Vlaams gebrek aan ondernemingszin zit cultureel ingebakken

    Datum: 22-09-2016
    Categorie: Persberichten
    1 op 10 bevraagde Vlamingen wil binnen dit en 3 jaar een nieuw bedrijf opstarten. Een record in vergelijking met 15 jaar geleden. Keerzijde van de medaille: ze doen dat vooral uit noodzaak, omdat ze geen andere keuze hebben. De kloof tussen opportuniteit en effectieve opstart blijft voor de meeste Vlamingen groot, wat vooral te wijten is aan faalangst en gebrek aan vertrouwen in eigen kunnen. Dat zijn de belangrijkste conclusies van de 15de editie van de Global Entrepreneurship Monitor (GEM).
  2. Vlerick lanceert twee nieuwe gespecialiseerde Masters-opleidingen

    Datum: 14-09-2016
    Categorie: Persberichten
    Bij het begin van het nieuwe academiejaar dat deze week plechtig geopend werd in Brussel, lanceert Vlerick Business School twee nieuwe Masters-opleidingen. Het gaat over een Masters in Innovation & Entrepreneurship in Leuven en een Masters in International Management & Strategy in Brussel. Beide richtingen die inspelen op een trend naar meer specialisatie, zijn meteen sterk gestart met respectievelijk 29 en 35 studenten.
Alle artikels