Breed maatschappelijke en internationale berichtgeving over ondernemerschap in zakenkrant De Tijd

Vervolgstudie naar het mediadiscours over ondernemerschap

In tegenstelling tot het Vlaamse televisiejournaal heeft de krant De Tijd meer aandacht voor ondernemerschap. De meeste items zijn net zoals in het journaal financieel-economisch van aard. Toch valt op hoe De Tijd ondernemerschap breed maatschappelijk invult. In bijna de helft van de artikels wordt ondernemerschap gezien als onderdeel van het maatschappelijk leven. In niet minder dan 10% van de ondernemerschaps¬artikels gaat het over ethiek en duurzaamheid. In vergelijking met het journaal, is het middenveld beduidend minder actief in de nieuwsduiding en De Tijd heeft in haar berichtgeving ook opvallend meer aandacht voor de internationale context.

Dat blijkt uit een studie van Vlerick Business School die nagaat hoe ondernemerschap in al zijn facetten aan bod komt in de Vlaamse zakenkrant De Tijd. Voor deze specifieke casestudy deden Professor Hans Crijns en onderzoekers Tine Holvoet en dr. Astrid Van Steen opnieuw een beroep op het archief van het Steunpunt Media. Alle artikels die tussen 2003 en 2014 verschenen in De Tijd werden gescand op de trefwoorden ‘ondernemer’, ‘onderneming’, ‘ondernemen’ en afgeleiden. Dat leverde een selectie van 5.405 artikels op die de onderzoekers verder verfijnden tot een dataset van 386 artikels waarbij de trefwoorden ook in de kop voorkwamen. Deze artikels werden verder inhoudelijk geanalyseerd.

De vervolgstudie sluit aan op eerder onderzoek naar ondernemerschap in het Vlaamse televisiejournaal. Onderzoekster Tine Holvoet: “Toen bleek dat ondernemerschap in het Vlaamse 7-uur journaal slechts beperkt nieuwswaardig was en relatief eenzijdig aan bod kwam – ondanks de beleidsfocus en politieke aandacht. Via deze aanvullende studie wilden we nagaan of gespecialiseerde media zoals De Tijd – in tegenstelling tot het meer generalistische televisiejournaal – op een andere manier rapporteren over ondernemerschap. En blijkbaar zijn er toch opmerkelijke verschillen.”

Zelden voorpaginanieuws, maar algemeen en breed maatschappelijk gedragen
In tegenstelling tot het televisiejournaal – waar ondernemerschap slechts summier aan bod komt – zien we dat De Tijd toch bredere aandacht voor ondernemerschap heeft,” concludeert Tine Holvoet. “Opvallend is wel dat we de trefwoorden zelden op de voorpagina terugvinden.” Het leeuwendeel van de artikels over ondernemerschap staan in het algemene deel van de krant. Daarnaast komen de trefwoorden ook voor in de titel van een aanzienlijk deel van de opiniestukken.

Ondanks de diverse context en inhoud van ondernemerschap is het krantennieuws net zoals het televisienieuws hoofdzakelijk financieel-economisch van aard. “De focus ligt bij De Tijd vooral op Economie en Werk, gevolgd door Financiën. Thema’s als Energie, Milieu en Wetenschappen komen minimaal aan bod (3,3%). Toch moeten we hier nuanceren, we zien immers dat een aanzienlijk deel van de berichtgeving zeer breed maatschappelijk wordt ingevuld, in bijna de helft van de ondernemerschapsartikels (42%) wordt ondernemerschap gezien als onderdeel van het maatschappelijk leven. In niet minder dan 10% van de ondernemerschaps¬artikels gaat het over ethiek en duurzaamheid.”

Meer aandacht voor internationaal nieuws

Waar het televisiejournaal voornamelijk aandacht besteedt aan binnenlands ondernemerschap, bericht 75% van de artikels in de Tijd over een internationale context. In het televisiejournaal is dat slechts 12%.

Tine Holvoet: “In de zeer diverse ondernemerschapsberichtgeving in de Tijd komen meer dan 50 landen aan bod. Een scherp contrast met het televisiejournaal waar naast enkele Europese landen (VK, Nederland, Frankrijk) slechts wordt gesproken over Zuid-Afrika, de Verenigde Staten, Congo en Japan. Toch zien we dat ook in het krantennieuws bijna altijd expliciet de link met België aangehaald wordt. Slechts 8% van de ondernemerschapsartikels vermeldt België niet.”

Individu centraal

Uit eerder onderzoek bleek dat het televisiejournaal meer aandacht heeft voor de ondernemer als persoon / bedrijf, en minder voor het ondernemen zelf. Deze trend zet zich door in De Tijd. Binnen elk krantenartikel komen ook vaak meerdere actoren aan bod. Het gaat zowel over vermeldingen als over citaten.

Tine Holvoet: “Opvallend is de zeer grote groep van heel diverse actoren. In de 386 geanalyseerde artikels worden maar liefst 261 verschillende actoren bij naam genoemd. Er kom dus geen duidelijk profiel naar voren. Het gaat vaker over individuen; organisaties komen minder aan bod en worden ook minder vaak bij naam genoemd. Slechts 6,5% van de individuen is een vrouw.” 

Waarover gaat het inhoudelijk?

In tegenstelling tot het televisiejournaal is het middenveld beduidend minder actief in de nieuwsduiding rond ondernemerschap. De berichtgeving wordt veel meer breed maatschappelijk ingevuld.

  • Bijna de helft van de artikels (40%) belicht ondernemerschap als onderdeel van het maatschappelijk leven en focust op het belang van ondernemen. Daarbij is vooral aandacht voor ethiek en duurzaamheid.
  • In slechts 4% van de artikels kom het middenveld aan bod. In tegenstelling tot het televisiejournaal (16%) is er dus beduidend minder aandacht voor belangenbehartiging.
  • Het valt op hoe de term ‘ondernemer’ regelmatig gebruikt wordt als overkoepelend label (10,3%), hoewel de kern van het artikel eigenlijk over andere info gaat.
  • De aandacht voor het overheidsbeleid (13,5%) is gelijklopend met het televisiejournaal (14%).
  • Awards en prijzen krijgen dan weer minder aandacht (3,7% in vergelijking met 13% van de nieuwsitems in het televisiejournaal).
  • Er is ook opvallend minder aandacht voor fraude, misdaad en corruptie (0,9% in vergelijking met 5% van de nieuwsitems in het televisiejournaal).
  • Ten slotte is er bitter weinig aandacht voor de innovatieve kant van ondernemerschap (2,6%).

OVER DE AUTEURS
Tine Holvoet is samen met Prof. Hans Crijns en dr. Astrid Van Steen verbonden aan de Vlerick Business School. In het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie werken ze aan een breed denkkader dat inzicht levert in de ondernemerschapscultuur in Vlaanderen. Daarbij pleiten zij voor een verrijking van de kijk op ondernemerschap.

OVER HET STEUNPUNT ONDERNEMEN EN REGIONALE ECONOMIE
Het Steunpunt Ondernemen en Regionale Economie (STORE) adviseert de Vlaamse overheid op basis van fundamenteel en toegepast economisch toponderzoek binnen drie domeinen; (i) startende ondernemingen en ondernemerskapitaal, (ii) de ontwikkeling en doorgroei van KMO’s, en (iii) het meten en identificeren van economische clusters (met bijzondere aandacht voor de analyse en implementatie van een nieuw industrieel beleid). Daarnaast heeft het Steunpunt ook de opdracht om een gegevensbank aan regionaal-economische indicatoren te ontwikkelen. 

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times