Weloverwogen keuze voor een bepaald soort risicokapitaal bepaalt het succes van de investering

Risicokapitaal (ook: venture capital of VC) in Europa is vaak zeer heterogeen, waarbij onafhankelijke privéfinanciers opereren naast overheids-, bedrijfsgerelateerde of bankgerelateerde financiers. Lokale spelers werken naast internationale investeerders. Ondernemers denken vaak dat de herkomst van geld niet belangrijk is, maar de verschillende soorten risicokapitaal hebben hun eigen specifieke impact op het bedrijf, elk met hun eigen voor- en nadelen. Ondernemers moeten dus weloverwogen keuzes maken.

Dat blijkt uit de VICO-studie, een onderzoeksproject naar risicokapitaal in Europa, waarbij Vlerick Business School samen met 8 Europese partners over een periode van 10 jaar ongeveer 800 Europese ondernemingen gevolgd heeft die risicokapitaal gekregen hebben. De resultaten van het onderzoek hebben belangrijke implicaties voor ondernemers en voor het beleid.

 Bedrijven die toegang hebben tot onafhankelijk risicokapitaal, in combinatie met een mix van lokale en internationale financiers, groeien sneller op het vlak van omzet en tewerkstelling. Bedrijven die gefinancierd worden door risicokapitaal dat een mix is van zowel onafhankelijke als publieke financiering zijn dan weer veel innovatiever: ze vragen meer patenten aan. Als we de toekomstige groei van ondernemerschap in Europa willen stimuleren, moeten we vooral meer grensoverschrijdende risicokapitaalinitiatieven aanmoedigen.

Professor Sophie Manigart, Vlerick Business School

Bedrijven die risicokapitaal ontvangen doen het beduidend beter

Het onderzoekt wijst uit dat financiering via risicokapitaal een zeer positief effect heeft op de groei, de productiviteit, het innovatief karakter en de investeringskracht van het ontvangende bedrijf: bedrijven die risicokapitaal ontvangen doen het beduidend beter dan bedrijven zonder risicokapitaal. Ze groeien sterker, zijn innovatiever en zijn in staat om nadien grotere bedragen aan financiering op te halen (ook bij banken) in vergelijking met bedrijven die geen risicokapitaal ontvingen. Dit effect is niet enkel te wijten aan selectie (enkel de beste bedrijven krijgen risicokapitaal), en ook niet enkel aan de extra financiering (het is evident dat VC-gefinancierde ondernemingen meer groeien, want ze hebben meer geld), maar ook aan de actieve rol die de VC-financiers spelen in de ondernemingen waarin ze investeren.
Tijdens de crisisjaren (2008-2010) slaagden de VC-gefinancierde ondernemingen er nog in om licht te groeien in omzet en meer personeel aan te werven (daar waar gelijkaardige niet-VC gefinancierde ondernemingen hun omzet en personeelsbestand zagen krimpen).

Groei van ondernemingen gefinancierd met VC ten opzichte van ondernemingen zonder VC (uitgedrukt in procent):

Groei Omzet Groei Personeel
Jong bedrijf Matuur bedrijf Jong bedrijf Matuur bedrijf
Privaat VC 26,5% 18,7% 14,9% 4,5%
Publiek VC 4,8% - 5,8% -
Universitair VC - - - -

  • Privaat VC = onafhankelijke VC investeerders en investeerders gelinkt aan een bank of een andere onderneming
  • Jonge ondernemingen = minder dan 5 jaar oud op het ogenblik van de eerste investering door een VC
  • Mature ondernemingen = tussen 6 en 10 jaar oud op het ogenblik van de eerste investering door een VC

De tabel toont aan dat mature ondernemingen die financiering krijgen van een privé VC investeerder, 18,7% (in omzet) en 4,5% (in personeel) meer groeien dan gelijkaardige ondernemingen zonder VC. Wanneer mature ondernemingen VC krijgen van een publieke of universitaire VC financier, dan is er geen verschil met niet-VC gefinancierde ondernemingen.

Jonge ondernemingen die financiering krijgen van een privé VC investeerder groeien 26,5% (in omzet) en 14,9% (in personeel) meer dan ondernemingen zonder VC. Jonge ondernemingen die VC financiering krijgen van een publieke VC financier groeien 4,8% (in omzet) en 5,8% meer (in personeel) dan niet-VC gefinancierde ondernemingen. Ondernemingen die VC ontvangen van universitaire fondsen groeien niet meer dan gelijkaardige ondernemingen zonder VC.

Weloverwogen keuze voor bepaald type van financiering

Toch hangen een aantal meer specifieke effecten van risicokapitaal in grote mate af van bepaalde kenmerken van de financier. Het aantrekken van een welbepaald soort financier kan verstrekkende gevolgen hebben voor vervolgfinanciering, en dit zowel voor extern eigen vermogen als schuldfinanciering. Ondernemers die een beroep doen op risicokapitaal moeten dus weloverwogen keuzes maken: ‘wil ik wel risicokapitaal aantrekken?’, en: ‘wat voor soort risicokapitaal?’. 

1. Verschillende types van financiers

We onderscheiden 5 types van financiering: onafhankelijke investeerders, bankgerelateerde investeerders, investeerders gerelateerd aan ondernemingen, investeerders gerelateerd aan universiteiten (meestal gefocust op universitaire spin-offs) en de overheidsfinanciers. Vergeleken met onafhankelijke financiers, investeren bancaire financiers in meer mature ondernemingen, gericht op de uitbreiding van het bedrijf. Overheidsgerelateerde financiers investeren dan weer in zeer jonge, innovatieve ondernemingen. Hun doelstellingen kunnen ruimer zijn, zoals bv. jobcreatie of de economische ontwikkeling van bepaalde regio’s.
De kans op het aantrekken van bijkomend eigen vermogen is het kleinste bij universitaire financiers. Het bedrag per uitgifte is het hoogst bij bancaire financiers, gevolgd door onafhankelijke investeerders. Ondernemingen gesteund door universitaire financiers halen de kleinste bedragen op per uitgifte. De ondernemingsgroei en -innovativiteit wordt het meest gestimuleerd in ondernemingen, gefinancierd door onafhankelijke VC-financiers.

2. Ervaren versus onervaren financiers

Ondernemingen, gefinancierd door ervaren VC-financiers, groeien sterker dan ondernemingen gefinancierd door hun minder ervaren collega’s. Vooral ervaring in de sector waarin de onderneming actief is, is uiterst waardevol.

3. Grote versus kleine financiers

Wie financiering ontvangt van een grote speler kan als bedrijf duidelijk meer vervolgfinanciering aantrekken dan bij kleine spelers. Een grotere financier leidt gemiddeld tot ongeveer € 500.000 meer vervolgfinanciering voor de onderneming in portefeuille. Deze grote financiers hebben immers zelf een grotere financiële slagkracht en ze kunnen bovendien ook een sterk signaal van kwaliteit uitsturen, waardoor het ontvangende bedrijf makkelijker andere grote financiers kan aantrekken. Niet onbelangrijk voor bedrijven die zeer sterk groeigericht zijn en dus veel financiering zullen nodig hebben.

4. Lokale versus internationale financiers

Hoewel lokale investeerders (die hun hoofdactiviteit uitoefenen in hetzelfde land als de onderneming) dichter staan bij de ondernemingen die ze in portefeuille hebben, blijkt uit het onderzoek duidelijk dat internationale financiering zorgt voor het aantrekken van significant grotere bedragen aan zowel eigen vermogen als schuldkapitaal. Ondernemingen gefinancierd door een mix van lokale en internationale financiers groeien sterker dan andere ondernemingen.

Hoe kan het beleid helpen?

Grote risicokapitaalfinanciers zijn uiterst belangrijk voor de ontwikkeling van groeigerichte ondernemingen. Het is daarom beter om de steun te concentreren op een beperkt aantal grote financiers, eerder dan ze te versnipperen over een groot aantal kleine financiers. Veel kleine fondsen leiden immers tot veel kleine investeringen in ondernemingen die noodgedwongen klein zullen blijven. De overheid kan een actieplan ontwikkelen om enerzijds de banden van lokale financiers met internationale financiers te helpen versterken, en anderzijds meer internationale financiers rechtstreeks naar hier te halen.

Wat is het Europese VICO onderzoeksconsortium?

Het VICO-project wordt gefinancierd door het 7de Kaderprogramma van de Europese Commissie. Het onderzoek spitst zich toe op een analyse van de impact van risicokapitaal op innovatie, werkgelegenheid, groei en competitiviteit. Bij het project zijn in totaal 9 academische onderzoeksinstellingen betrokken, verspreid over 7 Europese landen.

Onderzoekspartners: Armines (FR), Politecnico di Milano (IT), Università Carlo Attaneo (IT), Research Institute of the Finnish Economy (FI) Zentrum für Europäische Wirtschaftsforschung (D), Universidad Complutense de Madrid (ES), University College London (UK), Universiteit Gent (B), Vlerick Business School (B).

Reikwijdte van het onderzoek
  • Bevraging bij bedrijven met en zonder risicokapitaal en bij de risicokapitaalfinanciers
  • 759 Europese innovatieve bedrijven gefinancierd met risicokapitaal
  • 7617 vergelijkbare bedrijven die niet gefinancierd worden met risicokapitaal
  • over een periode van 10 jaar vanaf het moment van investering, en zo mogelijk ook vóór de investering
  • vergelijking tussen Europese en Amerikaanse bedrijven die risicokapitaal ontvingen

Download hier het volledige artikel: ‘Well-considered choice for a certain type of venture capital determines the success of the investment’

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times