Slimme steden zijn de toekomst

Gent: casestudy van een 'slimme stad'

De ambitie om uit te groeien tot een 'slimme stad' is aardig op weg om een nieuwe trend te worden. Steden willen hun middelen steeds vaker 'slim' inzetten om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van vandaag en morgen. Joachim Van den Bergh en Stijn Viaene – beiden verbonden aan Vlerick – publiceerden op basis van hun onderzoek in de stad Gent (België) een rapport voor stedelijke beheerders en bestuurders, met vaststellingen en tips om hun steden 'slim' te maken.

Maar wat is een 'slimme stad' of smart city eigenlijk? Een slimme stad is, eenvoudig gezegd, een stad die haar middelen en informatietechnologie (ICT) slim gebruikt om stedelijke problemen op te lossen. Meer in het bijzonder creëert een slimme stad een kennisinfrastructuur waarmee ze kan anticiperen op problemen en die ook proactief kan oplossen, in plaats van erop te reageren. Naarmate een slimme stad haar middelen, diensten en activiteiten coördineert om de stedelijke werking efficiënter te maken, verbetert ze ook de levenskwaliteit van haar burgers.

De 'slimme stad'-ambitie van Gent

De auteurs verklaren hun keuze voor Gent als onderwerp in hun casestudy over slimme steden als volgt: "In Gent vonden we een ambitieuze en zelfkritische organisatie die lokaal en internationaal erg wordt gewaardeerd om haar 'slimme' inspanningen." Daarnaast streeft Gent specifiek naar 'een slimme burger in een slimme stad'. De casestudy concentreert zich op de organisatorische uitdagingen waarmee een stad wordt geconfronteerd wanneer ze wil uitgroeien tot een slimme stad.

Maar het onderzoek gaat nog een stapje verder. Vandaag hebben steden over de hele wereld de ambitie om slim te worden. Maar wat is er nodig om de experimentele fase te overstijgen en die ambitie ook realiteit te doen worden?

Vaststellingen en tips

De auteurs gaan uit van de hypothese dat "de spelers die de organisatorische transformatie in slimme steden ontwikkelen en uitvoeren het ontwerp, de planning en de controle van hun organisatorische verandering dynamisch moeten aanpassen, zodat het stedelijke ecosysteem en de voornaamste succesfactoren ervan worden weerspiegeld."

Hun onderzoek in deze casestudy leverde zes aandachtspunten op die stadsbestuurders meer inzicht kunnen bieden in de impact van hun 'slimme stad'-ambitie en de manier om die ambitie ook te realiseren:

  • Ecosysteem-benadering
    Een stad moet grondig nadenken over de positie die ze wil innemen in het stedelijke ecosysteem. In het geval van Gent wil het stadsbestuur zich positioneren als een actieve en activerende manager in het ecosysteem.
  • 'Slimme stad'-leiderschap
    Er is meer nodig dan de ambitie om een slimme stad te worden: politieke wil en engagement op lange termijn zijn noodzakelijk om de molen in beweging te brengen en te houden. In San Francisco, bijvoorbeeld, worden de 'slimme' inspanningen ondersteund door een volwaardig innovatiedepartement onder leiding van een Chief Innovation Officer.
  • Coördinatiemechanismen
    Zelfs wanneer ze deel uitmaken van een groter programma vormen heel wat 'slimme stad'-initiatieven vaak een ongecoördineerde reeks projecten, die het etiket 'slimme stad' krijgen opgeplakt om zichtbaarheid en financiële middelen te genereren. Om deze fase te overstijgen, moet het stadsbestuur formele en informele mechanismen invoeren om haar 'slimme stad'-projecten te ondersteunen en te coördineren.
  • Afstemming tussen business en IT
    Volgens de auteurs houdt de 'slimme stad'-ambitie ook in dat een stad haar e-strategie en de rol van haar IT-departement opnieuw moet bekijken. Zij raden aan om parallel aan de langetermijnstrategie van de stad ook een specifieke ICT-strategie te ontwikkelen, om na te gaan hoe ICT kan bijdragen aan de 'slimheid'.
  • Organisatorische bereidheid
    Een succesvolle organisatorische verandering wordt nooit werkelijkheid wanneer de bestaande – en gewenste – organisatiecultuur niet in aanmerking wordt genomen. De 'slimme stad' draait evenzeer om een culturele verandering als om het integreren van technologie, het formuleren van strategieën en het uitwerken van structuren.
  • Meer dan een experiment
    Heel wat 'slimme stad'-projecten zijn experimenteel van aard, maar de auteurs menen dat de initiatieven niet moeten worden beperkt tot proefprojecten of zogenaamde 'sandbox'-activiteiten. Een slimme stad moet niet enkel haar bestaande diensten vernieuwen en herbekijken, maar ook nieuwe diensten ontwikkelen.

Bron: "Smart City: Turning ambition into reality (observations and recommendations for the city administration)" door Joachim Van den Bergh, Senior Research Associate, Vlerick Business School, en prof. dr. Stijn Viaene, Partner Vlerick Business School, Full Professor KU Leuven. Dit rapport werd gesponsord door Fidecity.

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times Economist Intelligence Unit