Het buitengewone belang van fairheid in moeilijke tijden

Als leider zullen je beslissingen en acties de komende maanden nauwlettend in de gaten worden gehouden. Welke bezuinigingen voer je door en hoe worden ze gecommuniceerd? Wie is het zwaarst getroffen en wie kan voorlopig, met enig schuldgevoel, een zucht van opluchting slaken? En terwijl jij moeilijke keuzes maakt over hoe je de coronacrisis het beste aanpakt, zal niemand nauwkeuriger ontleden wat je doet dan de werknemers die voor hun identiteit, carrière en materieel welzijn zo afhangen van de organisatie.

De komende maanden zullen veel organisaties slecht nieuws hebben voor hun medewerkers, ook al hebben ze hen meer dan ooit nodig om op een betrokken, gemotiveerde en creatieve manier problemen aan te pakken die we ons enkele weken geleden moeilijk konden voorstellen. Terwijl ze naar antwoorden zoeken, zullen je werknemers zich afvragen: “Was dit de beslissing die ik verdiende in vergelijking met anderen? Werden de beslissingen genomen op basis van duidelijke, consequente en onbevooroordeelde procedures? Had ik hierbij inspraak? Werd ik respectvol behandeld en kreeg ik gedetailleerde uitleg?”

Als onderzoeker en docent gespecialiseerd in motivatie bestudeer ik hoe medewerkers fairheid ervaren. In plaats van te kijken naar hun loon of objectieve werkomstandigheden onderzoek ik hoe fair werknemers zich behandeld voelen. Waarom? Omdat fairheid een hele krachtige voorspeller is van de houding en het gedrag van werknemers, vooral als reactie op negatieve gebeurtenissen. Het slechte nieuws is dat werknemers fairheid subjectief beoordelen: iedereen beslist voor zichzelf. We kunnen de medewerkers niet altijd positief nieuws brengen, maar we kunnen wel specifieke stappen ondernemen om blijk te geven van fairheid. Uit meer dan 1500 academische studies blijkt bovendien dat deze stappen vaak goedkoop en impactrijk zijn.

In een onzeker klimaat met minder positieve resultaten is onze perceptie van fairheid belangrijker dan ooit. Fairheid toont aan dat we in de toekomst betere resultaten mogen verwachten, dat we een gewaardeerd lid zijn van het team en dat onze managers integer zijn. Fairheid biedt ons zekerheid over onze toekomst in de organisatie en geeft ons een veilig gevoel om ons in te zetten en meer te geven dan wat van ons verwacht wordt, wetende dat de organisatie hetzelfde voor ons zal doen.

Medewerkers hechten belang aan fairheid in beslissingen, procedures en de manier waarop we elkaar behandelen. Houd dus het volgende in gedachten.

1. Faire beslissingen. Het belangrijkste is niet wat medewerkers krijgen, maar waarmee ze het vergelijken. Zorg dat je weet wat medewerkers verwachten, stuur de vergelijkingen die ze maken, en beloof niet meer dan wat je kunt waarmaken. Anders zullen je medewerkers teleurgesteld en ongemotiveerd zijn. Doe niet alsof de resultaten positief zijn als dat niet zo is, maar verzeker werknemers dat de pijn wordt gedeeld en dat wat ze krijgen, fair is in vergelijking met hun collega’s en in relatie tot hun bijdrage.

2. Faire procedures. Werk hard om werknemers te laten zien dat de procedures open en ethisch verantwoord zijn en consequent worden toegepast. Je zal verteld staan wat werknemers aankunnen – en hoe gemotiveerd ze blijven – als ze weten dat er op faire manier over hen wordt beslist. Het gaat bovendien niet alleen om feitelijke, maar ook om gepercipieerde fairheid. Laat dus zien hoe beslissingen worden genomen en bespreek openlijk de inspanningen om te garanderen dat de procedures fair zijn.

3. Geef inspraak. Vraag medewerkers om input over belangrijke zaken. Zelfs als beslissingen langer duren, zullen werknemers zich meer betrokken voelen als ze inspraak hebben gehad. Dat betekent niet dat je beslissingen aan anderen moet overlaten. Het betekent enkel dat ze erbij betrokken moeten worden. Mensen willen hun mening geven en het gevoel hebben dat er naar hen geluisterd wordt.

4. Geef uitleg. Gedetailleerd en tijdig uitleg geven is een cruciaal aspect van fairheid. Organisaties moeten ook communiceren met de medewerkers over faire beslissingen en procedures, en hen met respect behandelen in moeilijke tijden. Laat hen niet in het ongewisse over wat er zal of zou kunnen gebeuren en waarom. Ze verdienen het te weten.

Dat klinkt misschien allemaal eenvoudig, maar helaas is het niet de gewone gang van zaken. Uit de meeste onderzoeken die ik heb gedaan in veranderingscontexten en andere moeilijke situaties blijkt dat medewerkers de beslissingen vaak niet als rechtvaardig beschouwen. Ze vinden de procedures en besluitvorming inconsequent en niet transparant. Ze voelen zich vaak niet betrokken bij beslissingen die hen aangaan. Kortom, hun organisaties geven geen duidelijk blijk van fairheid.

Faire principes zijn echter geen extra opdracht, geen kers op de taart om de harde maatregelen te verzachten die genomen moeten worden. Integendeel, ze zijn cruciaal voor je relatie met de mensen die je bedrijf draaiende houden, zelfs in moeilijke tijden. Fairheid is de sleutel tot hun motivatie en engagement.

Dat geldt bovendien niet alleen in deze moeilijke tijden, die uiteindelijk voorbij zullen gaan. Maar ook in betere tijden, jaren later, wanneer je medewerkers zullen terugblikken en zich herinneren hoe fair ze zich in de lente van 2020 behandeld voelden.

Interesse in meer inzichten over hoe omgaan met deze turbulente tijden?

Ontdek de leerlessen en expertise van onze profesoren over hoe je je kan aanpassen aan deze nieuwe realiteit.

Gerelateerd nieuws

  1. Zelfsturing als middel om de isolatie van telewerk de baas te blijven

    Datum: 27-05-2020
    Categorie: Opiniestukken
    Eén of twee dagen per week van thuis uit werken, kan onze productiviteit opdrijven. Maar doe je dat elke dag dan raak je vermoeid en steeds meer vervreemd van je vertrouwde werkplek en collega’s. Sommigen van ons ervaren zelfs een soort van rouwproces waar we door moeten. Volgens professor Karlien Vanderheyden kunnen we zelf verschillende acties ondernemen om zo goed mogelijk met deze nieuwe ‘normaliteit’ om te gaan.
  2. Jobonzekerheid is besmettelijk: hoe zorg je ervoor dat het werkklimaat niet aangetast wordt?

    Datum: 01-04-2020
    Categorie: Opiniestukken
    De COVID-19 uitbraak vormt wereldwijd een bedreiging voor de jobs van vele mensen. Los van de objectieve cijfers is het duidelijk dat heel wat medewerkers toch zeker subjectief wakker zullen liggen over het behoud van hun job. Onderzoek toont aan dat dergelijke jobonzekerheid zeer besmettelijk is en dat het een effect kan hebben op het algemene werkklimaat in je organisatie. Om een positief werkklimaat te behouden, moeten leiders op drie elementen focussen, zegt professor Katleen De Stobbeleir.
Alle artikels