Netwerkformatie in ziekenhuizen: hoe doen ze het in Canada?

De manier waarop gezondheidszorg georganiseerd is, verschilt sterk van land tot land. Omdat het altijd leerrijk is om te zien hoe anderen het doen, organiseert het MINOZ onderzoekscentrum per werkingstermijn van drie jaar een studiereis voor haar leden. Deze keer trokken professor Paul Gemmel, professor Brecht Cardoen en onderzoekster Lies Schoonaert samen met 17 deelnemers van 8 Belgische ziekenhuizen naar Canada. Op het programma? Een bezoek aan enkele innovatieve ziekenhuizen, lezingen over ziekenhuismanagement aan de universiteit HEC Montréal, netwerking en… zelfs een privérondleiding in het Canadese parlement.

Minoz study trip Canada 2017

Het ziekenhuis als deel van een netwerk

De rode draad doorheen de studiereis was een intensieve kennismaking met de manier waarop ziekenhuisnetwerken zich organiseren binnen de context van het Canadese gezondheidssysteem. “Tijdens een overheidshervorming een tiental jaar geleden moesten de ziekenhuizen en andere zorgorganisaties in Canada zich hergroeperen met als doel de toegang tot zorg te vergemakkelijken,” licht professor Brecht Cardoen toe. “Het Belgische gezondheidssysteem evolueert naar een gelijkaardige hervorming. Het is daarbij nog onduidelijk in welke mate de overheid deze netwerken zal controleren. Bedoeling van de reis was dus om inspiratie te bieden en inzicht te verwerven in hoe deze netwerkvorming – zowel verticaal als horizontaal – uitgerold werd in Canada. En meer specifiek in de regio’s Quebec en Ontario. En dankzij onze academische connectie konden we ook echt letterlijk achter de schermen kijken van de ziekenhuisafdelingen.”

De verantwoordelijkheden van de Canadese federale overheid beperken zich tot zaken als cybersecurity. Het zijn echter de provincies die zelf de details van de netwerken bepalen; en die systemen lopen erg uiteen, stelde onderzoekster Lies Schoonaert vast. “In de provincie Quebec waar we Montréal bezochten, werd er gekozen voor geïntegreerde zorgnetwerken die naast ziekenhuizen ook thuiszorg, eerstelijnszorg, sociale diensten en ouderenzorg omvatten. Deze netwerken worden sterk gecontroleerd door de lokale overheid, met als voordeel dat ook preventie deel uitmaakt van het beleid. In Ontario daarentegen zijn er zogenaamde ‘Local Health Integration Networks’ die een veel grotere autonomie hebben in vergelijking met Quebec. Het contrast tussen deze twee systemen – elk met hun voor- en nadelen – was heel interessant voor onze Belgische ziekenhuisprofessionals.”

Rudy Maertens - AZ AlmaDat vond ook Rudy Maertens, Algemeen Directeur van het AZ Alma in Eeklo, die als lid van Minoz deelnam aan de studiereis: “Het was erg interessant om te zien hoe één land toch serieuze verschillen kent qua sturing vanuit de overheid op vlak van gezondheidszorg. Van zeer centralistisch in Quebec naar relatief vrij in Ontario.”

Ook los van deze specifieke studiereis biedt het Minoz Onderzoekscentrum in zijn geheel heel wat voordelen volgens Rudy. Het AZ Alma is dan ook al bijna 10 jaar lid: “We krijgen toegang tot kwalitatief onderzoek tegen een betaalbare prijs en over een specifiek onderwerp waar je als management van een zorgorganisatie op dat moment het meest nood aan hebt. Het feit dat er telkens een heel jaar lang rond een specifiek thema gewerkt wordt, en over nagedacht en overlegd wordt met andere professionals, is goud waard. Het resulteert bovendien soms ook in tools en inzichten die quasi klaar zijn om intern te implementeren. Deze werkwijze verlaagt de drempel om je organisatie steeds beter, performanter en efficiënter te maken. En daar is het is ons finaal toch om te doen, niet? Het realiseren van een hoge zorgkwaliteit tegen een zo laag mogelijke zorgkost.”

Patiënt centraal

Een eerste belangrijke leerles van de studiereis was dat Canadese ziekenhuizen resoluut kiezen voor een aanpak vanuit de patiënt. “Zo worden patiënten uitgebreid ingelicht over de (kanker)behandeling die hen te wachten staat. Of hoe ze zichzelf kunnen behelpen na een operatie,” vertelt Lies. “Om het comfort te vergroten, blijven patiënten van het oncologisch dagcentrum van het ziekenhuis in Laval* ten allen tijde in dezelfde kamer. Het zijn de zorgverleners die zich verplaatsen. En in het Cedar Cancer Centre aan het McGill University Health Centre* krijgen patiënten die doorverwezen worden naar een andere arts, die arts nog op dezelfde dag te spreken.”

Er was ook heel veel aandacht voor de communicatie tussen patiënt en zorgverlener enerzijds, en tussen de verschillende zorgverleners anderzijds. “Het CHU Sainte-Justine* – een van de vier grootste pediatrische ziekenhuizen in Noord-Amerika – maakt gebruik van speciale borden om de communicatie tussen zorgverstrekkers en ouders vlotter te laten verlopen. Daarop staan bv. doktersafspraken of kan je als ouder vragen opschrijven bij afwezigheid van hulpverleners. Het Hôpital Montfort* opteert om de graad van mobiliteit van de patiënt visueel weer te geven. Is een patiënt bedlegerig of heeft hij/zij een rollator nodig? En hoeveel zorgverstrekkers zijn er nodig bij een verplaatsing? Of gewoon het bord met bedankingskaartjes voor het personeel open in de gang hangen in plaats van in de verpleegsterspost. Al deze – soms kleine – ingrepen kunnen een groot verschil maken. Niet alleen inzake tevredenheid van de patiënten, maar ook voor de zorgverleners zelf.”

Minzo study trip Canada 2017 - communication

Maximaal rendement, minimale verspilling

Een tweede aspect waar Canadese ziekenhuizen prioritair op inzetten is lean management. “De studiereis was bijzonder boeiend zowel op vlak van doorgedreven ‘lean’ implementatie tot op de werkvloer, als qua aanpak om strategie en operations structureel met elkaar te verbinden in de dagelijks werking van een ziekenhuis,” vertelt Rudy Maertens. “Het idee van een ‘salle de pilotage’ vond ik zeer waardevol en wens ik uit te proberen in AZ Alma.”

Minoz study trip Canada 2017 - salle de pilotage

Dat is een soort van centraal commandocentrum, waar je de strategie, het overzicht en de vooruitgang van de (verbeter)projecten visueel aan de muren hangt. Lies: “Zo krijgen alle medewerkers een goed zicht op het grotere geheel en op de link met de strategie. Dat soort van verbeterborden helpen om stap voor stap kleine zaken te veranderen binnen een breder en continue verbeterproces.”

Achter de schermen

Tot slot keken de deelnemers niet alleen achter de schermen van een aantal ziekenhuizen, maar ook van de politiek. Parlementslid Mona Fortier nam hen mee op een privérondleiding doorheen het Canadese parlement.

Minoz study trip Canada 2017 - parliament

* CHU Sainte-Justine is het grootste Canadese moeder-kind ziekenhuis en één van de vier grootste pediatrische ziekenhuizen in Noord-Amerika. In 2007 werd het CHU Sainte-Justine geaccrediteerd door de WHO als een “Health Promoting Hospital”.

* Het McGill University Health Centre (MUHC) is een van de meest vooraanstaande medische gezondheidscentra ter wereld die multidisciplinaire, patiëntgecentraliseerde zorg aanbieden. In 2015 werd op de Glen site een splinternieuw gecentraliseerd, modern gezondheidscomplex in gebruik genomen waaronder het Cedar Cancer Center. Dit nieuwe oncologische dagcentrum centraliseert alle chemotherapie voor de verschillende sites van het ziekenhuis

* Het Centre intégré de santé et de services sociaux de Laval werd opgericht in de zomer van 2004 in het kader van een overheidshervorming die de ziekenhuizen en andere zorgorganisaties hergroepeerde met als doel de toegang tot zorg te vergemakkelijken. Samen met lokale partners werkt dit gezondheidscentrum aan preventieprogramma’s waarbij ze de bevolking aanmoedigen om gezonder te eten en meer te bewegen.

* Hôpital Montfort werkt met een heel speciaal managementsysteem (evidence-based management). Ook heeft hun spoeddienst significante veranderingen ondergaan, met als gevolg verbetering van de wachttijden, triage en patiëntentevredenheid, en vermindering qua ligduur, personeelsafwezigheid en overuren. In januari ontving het ziekenhuis de award voor spoeddienst van het jaar en het kreeg ook al verschillende awards voor goede werkgever.

Gerelateerd nieuws

  1. Technologie zal de farmasector hervormen

    Datum: 11-04-2018
    Categorie: Nieuws over onderzoek
    Afgelopen januari ging professor Zeynep Erden aan de slag in ons Healthcare Management Centre. “Ik probeer te begrijpen op welke manieren innovatie wordt gestimuleerd of belemmerd en welke innovatiestrategieën leiden tot concurrentievoordelen bij farmaceutische bedrijven. Ik vind het erg interessant hoe nieuwe technologieën veranderingen kunnen veroorzaken in de manier waarop bedrijven innoveren.” Ze onderscheidt drie grote trends die de innovatiestrategieën van farmabedrijven momenteel vorm geven: patiënten op de eerste plaats, geavanceerde data-analyse en betere en goedkopere geneesmiddelen.
Alle artikels