40 jaar Chinese groei. En nu?

Naar aanleiding van 40 jaar hervormingen in de Chinese economie organiseerden acht universiteiten en business schools uit China, Australië, Japan, Vietnam en België in december 2018 een internationale conferentie in Ningbo, China. Welke weg heeft China afgelegd en wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Professor Filip Abraham en zijn voormalige doctoraatsstudent, professor Zhaoyong Zhang, bundelden een selectie van de papers die tijdens die conferentie werden gepresenteerd in het boek China’s Rise and Internationalization – Regional and Global Challenges and Impacts. Een aanrader voor wie voorbij de mainstream wil kijken.

Drie thema’s

Het boek is opgebouwd uit drie delen, die elk een thema behandelen. Het eerste gaat over alles wat te maken heeft met China’s internationalisering, zoals zijn handelsrelaties met de EU en met zijn buurlanden, en de rol van buitenlandse investeringen waaronder die in het kader van het Belt-and-Roadinitiatief. Voor dit deel schreef Filip, samen met doctoraatsstudent Yannick Bormans en Jan Van Hove, hoofdeconoom bij de KBC Group en deeltijds docent internationale economie aan de KU Leuven, een zeer toegankelijk artikel dat meteen een mooi overzicht biedt van de uitdagingen voor de handelsrelaties tussen China en de EU.

“China vertoont gelijkenissen met Europa,” zegt Filip, “maar ook grote verschillen. Met name de financiële sector is er volkomen anders georganiseerd.” Daarover gaat het tweede deel van het boek – over de financiële aspecten van de Chinese groei en ontwikkeling. “China kent geen vrijgemaakte financiële markt, banken zijn er meestal (deels) in handen van de overheid”, gaat hij verder. “Misschien wel een van de meest frappante verschillen is de fascinatie met de aandelenmarkt, ook bij de gewone man. Als ze horen dat ik professor economie ben, vragen ze me steevast wat ik denk over de evolutie van de Chinese beurs, maar dat is niet bepaald mijn expertise”, glimlacht hij.

Het laatste deel behandelt het thema innovatie en duurzame groei. Misschien verrassend, maar de discussiepunten in China zijn niet zo anders dan die bij ons in de EU: wie moet het voortouw nemen in innovatie, de overheid of de bedrijven? Hoe bepaal je een effectief milieubeleid? En wat fiscale uitgaven betreft: wat is de rol van de centrale overheid en wat kan worden overgelaten aan lokale overheden – de deelstaten in de EU, de provincies in China?

Verschillende perspectieven

De sprekers van de conferentie zijn ook de auteurs van de papers verzameld in het boek. Hoe werden ze geselecteerd?

“Uit de inzendingen voor de open call hebben we de sprekers gekozen op basis van hun academische kwaliteiten”, vertelt Filip. “Want vergis je niet, in 40 jaar tijd heeft China, en de rest van Azië, ook de academische kloof gedicht. Voor het boek werd er dan een selectie gemaakt van papers die aansloten bij een van de drie thema’s die we wilden uitdiepen. En we hebben bewust niet enkel gerenommeerde academici aan het woord gelaten. We vonden het belangrijk om ook een kans te geven aan onderzoekers van kleinere universiteiten die moeilijker een podium vinden voor hun werk. Het resultaat is dat de lezer kennismaakt met verschillende perspectieven, niet alleen met die van China en Europa, maar ook die van de China omringende landen, zoals Vietnam.”

Voor beginners en gevorderden

Het is niet meer dan logisch dat het boek een academische insteek heeft en een zekere economische bagage veronderstelt, maar laat dat je vooral niet afschrikken. Laagdrempelige artikels worden afgewisseld met meer technische. Als lezer krijg je een antwoord op concrete vragen: wat is de impact van China’s groei op de omringende landen, hoe kijken zij ernaar? In welke mate is er sprake van concurrentie in de financiële sector? Hoe gaat China om met de milieuproblematiek? Enz.

“Zelfs als je je zou beperken tot de vlot leesbare hoofdstukken en de conclusies van de papers voor gevorderden, dan nog krijg je een inzicht dat veel dieper gaat dan wat de media of de talrijke managementboeken over China kunnen bieden”, benadrukt Filip. “Voor academici is het een verzameling capita selecta – een overzicht van de stand van zaken en een bron van inspiratie voor verder onderzoek.”

“Als ik even een filosofische bedenking mag maken, los van het boek: Azië is geen monolithisch blok. En ik heb de indruk dat je, door de verschillen in Europa te begrijpen, ook die in Azië beter begrijpt en vice versa. Sommige issues in Azië zijn vergelijkbaar met die bij ons. Zowel in Azië als in Europa zijn er enkele grote landen met daarnaast kleinere, elk met hun eigen belangen, die afhankelijk zijn van een van de grotere, waardoor er blokken ontstaan. Ik heb geleerd dat het Aziatisch economisch systeem in dat opzicht meer op de EU lijkt dan op de VS.”

Yin en yang

Een boek als dit samenvatten in enkele kernboodschappen is onmogelijk, maar Filip licht er toch graag twee uit.

“China is een wereldmacht, op weg om de grootste te worden. Daar moeten we in de EU zo constructief mogelijk mee omgaan. In een klimaat van toenemend protectionisme lopen de spanningen wereldwijd hoog op. Tekenend was de arrestatie van de financiële topvrouw van Huawei in Canada, op verzoek van de VS, uitgerekend op de eerste dag van onze conferentie. Het is zaak om vertrouwen te scheppen, harmonieuze relaties na te streven en zo veel mogelijk win-winkansen te creëren. En dat kan het beste door duidelijke afspraken te maken.”

“Qua denken en handelen verschilt China wel degelijk van, bijvoorbeeld, de EU, maar er zijn ook raakpunten, denk maar aan thema’s als vergrijzing, milieuvervuiling en de impact van de klimaatverandering, die zowel in China als de EU hoog op de agenda staan. Net daar liggen kansen voor de EU en China om complementair te zijn, zodat beide partijen baat hebben bij een samenwerking.”

“Toegegeven, de verschillen zijn wat ze zijn en onze belangen zijn niet altijd dezelfde. Het is een kwestie van een goede balans, van yin en yang”, besluit hij.

Over de redacteuren

Filip Abraham is gewoon hoogleraar internationale economie aan de KU Leuven en professor en partner aan de Vlerick Business School. Zhaoyong Zhang is hoogleraar Finance & Economics en hoofd van de onderzoeksgroep Asian and International Markets van het Markets and Services Research Centre aan de Edith Cowan University in Australië.

Meer lezen?
China’s Rise and Internationalization – Regional and Global Challenges and Impacts (redacteuren: Filip Abraham en Zhaoyong Zhang) is uitgegeven door World Scientific Publishing. Je kunt het boek ook bestellen bij Amazon en Kobo.
1 Edith Cowan University (Australië), KU Leuven (België), Ningbo University (China) en Yokohama National University (Japan), in samenwerking met Dongbei University en Xi’an Jiaotong University (China), Vlerick Business School (België) en Ho Chi Minh Open University (Vietnam).

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times