Transformers 2018: hoe digitaal zijn de grootste bedrijven van Nederland?

Bron: Het Financieele Dagblad - Transformers 2018 magazine (23/06/2018)

Voor het tweede jaar publiceert Het Financieele Dagblad de resultaten van het onderzoek dat Vlerick Business School verricht naar digitale transformatie bij grote Nederlandse bedrijven. Welke ondernemingen zijn dit jaar de koplopers, en welke bedrijven hebben nog een lange weg te gaan? Hoe pakken ze digitalisering aan in hun organisatie en branche? En welke lering kunnen we trekken uit hun inspanningen?

In samenwerking met Vlerick Business School presenteert het FD de resultaten van de tweede editie van het jaarlijkse onderzoek naar digitale transformatie: Transformers. De belangrijkste conclusie is dat grote Nederlandse bedrijven ten opzichte van vorig jaar duidelijk vooruitgang boeken. Vele voelen de hete adem in hun nek van digitale concurrenten. Vergeleken met 2017 is het besef verder gegroeid dat digitale transformatie meer is dan losstaande innovatieve experimenten en het opkopen van start-ups.

Opmerkelijk is dat sommige ‘transformers’ inmiddels tegen een plafond aan lopen. Ze zijn zo vergevorderd met hun digitale transformatie dat zij zich gaan afvragen: ‘what’s next?’ Vooral financiële instellingen staan voor dit vraagstuk. Hoe kunnen ze met hun nieuwe digitale identiteit het verschil maken en nieuwe inkomsten aanboren in een markt waarin hun concurrentie en vele nieuwkomers met zijn allen in dezelfde richting lijken te stormen?

Het antwoord van bedrijven op die vraag wordt met het jaar nijpender. Voor nu is de opdracht voor de achtervolgers van deze digitale leiders nog even helder als vorig jaar: ze moeten gestaag doorwerken aan hun digitale toekomst. In dit dossier laten we zien hoe het ze vergaat, en welke lering we daaruit kunnen trekken. Met speciale aandacht voor de zes belangrijkste competenties die nodig zijn voor een succesvolle digitale transformatie: strategie, governance, talent, cultuur, technologie en bedrijfsprocessen.

Koplopers 2018

Transformers 2018Tien bedrijven in het onderzoek geven blijk van grote stappen in digitale transformatie. Ze vertonen consistentie in hun inspanningen en menen al klinkende resultaten terug te zien in de bedrijfsresultaten. Deze bedrijven beschouwen zich als een goed voorbeeld in hun sector, en ze kijken vooral buiten hun sector en naar start-ups voor inspiratie en uitdaging.

Omdat de verschillen tussen de bedrijven die tot deze digitale voorhoede behoren dit jaar zeer klein zijn, komen we deze keer niet met een top tien van best presterende bedrijven.

Download het volledige magazine 'Transformers 2018'.

Zeven bedrijven scharen zich ook dit jaar weer in de kopgroep (in alfabetische volgorde):

  • ABN Amro
  • Arcadis
  • ING
  • KPN
  • Randstad
  • Royal Vopak
  • Wolters Kluwer

Maar er zijn ook nieuwkomers:

  • Relx Group
  • Royal HaskoningDHV
  • Tennet

25 bedrijven volgen de kopgroep op de voet, de 12 bedrijven daarachter hebben zich nog niet volledig toegelegd op een integrale aanpak van hun digitale transformatie. De 8 bedrijven in de achterhoede staan nog helemaal aan het begin van het avontuur.

Belangrijkste conclusies

Digitalisering sijpelt nu overal in de organisatie van grote bedrijven binnen, van bestuurskamer tot productievloer. Maar een complete transformatie is nog een brug te ver.

1/ Het Nederlandse bedrijfsleven beseft dat digitalisering van strategisch belang is voor zijn voortbestaan. Het besef sijpelt nu ook door dat digitale transformatie alle aspecten van de organisatie aangaat en dat zij een integrale en breed gedragen aanpak vraagt. De koplopers in dit onderzoek handelen naar dat besef, en zeggen daarin gestimuleerd te worden door verbeterde bedrijfsprestaties.

2/ Een punt van aandacht blijft ook dit jaar de omgang met en inzet van medewerkers en digitaal talent tijdens de digitale transformatie. Zonder draagvlak en voldoende digitaal talent in huis dat optimaal wordt ondersteund, kan de transformatie vertragen of vastlopen.

3/ Vorig jaar gaven bedrijven aan nog vooral naar grote digitale bedrijven zoals Google, Apple, Amazon en Alibaba te kijken voor inspiratie. Dit jaar richten ze hun blik meer op gevestigde bedrijven buiten hun sector en op start-ups.

4/ Iedereen stelt te streven naar een wendbare organisatie waarin digitale talenten optimaal kunnen presteren, over hiërarchische structuren heen. Als de klant maar centraal staat. Dat is de theorie. Uit het onderzoek blijkt dat bedrijven beduidend minder werk weten te maken van een stimulerend personeelsbeleid en leiderschap, en een cultuur waarin experimenteren en falen is geaccepteerd.

5/ De reputatie van veel IT-afdelingen zit transformatie in de weg. IT-leiders geven aan dat ze zich eerst moesten bewijzen als waardige en betrouwbare partners van de businesskant van het bedrijf voordat ze zich als natuurlijke leiders van digitale transformatie konden opstellen.

6/ Een complete metamorfose staat veel bedrijven tegen. Slechts een op de vijf bedrijven hecht grote waarde aan een strategie die beoogt het businessmodel en de bedrijfsprocessen fundamenteel te veranderen.

Over het onderzoek

Doel
Transformers is een jaarlijks onderzoek naar de digitale transformatie van grote Nederlandse ondernemingen. Het doel is het delen van inzichten die het bedrijfsleven kunnen helpen digitale vooruitgang te boeken. Transformers is een gezamenlijk initiatief van Het Financieele Dagblad en Vlerick Business School.

Definitie
Digitale transformatie is een integrale bedrijfstransformatie waarin digitale technologieën een dominante rol spelen.

Deelnemers
De basis voor het jaarlijkse Transformers-onderzoek vormen de tweehonderd grootste Nederlandse ondernemingen (in omzet). Bedrijven die al vanaf hun start volledig digitaal actief zijn, worden buiten beschouwing gelaten. De uitnodigingen voor deelname zijn gericht aan de hoogst verantwoordelijke voor digitale transformatie.

Van de 200 hebben 55 bedrijven dit jaar de vragenlijst volledig ingevuld. Deze groep is onder te verdelen in dertig B2B-bedrijven, vijf B2C-bedrijven en twintig bedrijven die beide markten bedienen.

De meeste respondenten vertegenwoordigen de sectoren energie & utility, financiële dienstverlening, maakindustrie en bouw. Onder de respondenten komt de functie van chief information officer het vaakst voor.

Aanpak
De vragenlijst is mede in samenspraak met digitale bedrijven (zogeheten ‘digital natives’) opgesteld. Aan de hand van stellingen is deelnemers gevraagd hun digitale inspanningen en strategie zelf te beoordelen. Dat is een gebruikelijke academische methode om interne processen en management in organisaties te onderzoeken. Natuurlijk heeft deze methode haar beperkingen wat betreft de betrouwbaarheid van de antwoorden. Daarom voeren de onderzoekers ook gesprekken met deelnemende bedrijven. Drie van die gesprekken zijn in dit magazine uitgewerkt tot cases over drie specifieke onderdelen van digitale transformatie: governance, bedrijfsprocessen en technologie.

Verder is de diversiteit aan antwoorden in het onderzoek, zowel binnen één bedrijf als tussen verschillende bedrijven, groot genoeg om een indicatie te geven van oprechte beantwoording.

Uitkomsten
De resultaten van dit onderzoek zeggen vooral iets over de digitale inspanningen van organisaties en de accenten die ze daarbij leggen. Ze geven geen uitsluitsel over de doeltreffendheid en concrete resultaten van een gekozen strategie of inspanning, of over de mate waarin buitenlandse concurrenten het beter of slechter zouden doen.

Ontdek onze expertise in digitale transformatie

Benieuwd hoe de digitale toekomst van jouw bedrijf er uit zou kunnen zien? Niet alles wat je leest over digitale transformatie mag je zomaar voor waar nemen. Laat ons je gids zijn doorheen alle ruis.

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times