Covid-patenten en R&D-races zullen ons redden, niet de WHO

Ik heb ergens wel sympathie voor de goedbedoelde academische oproep om Covid-uitvindingen in het algemeen belang niet te patenteren, en voor de oproep tot dwanglicenties en patent pools (cfr. Geertrui Van Overwalle in De Tijd, 4 mei 2020). Echter: dit is niet alleen een naïeve gedachte. Het is ook een gevaarlijk en contraproductief innovatiebeleid dat onze samenleving zich op lange termijn zal beklagen. Het zal de toegang tot vaccintechnologie vertragen en – erger nog – innovatie doen opdrogen. En dat willen we allemaal niet. Tenminste niet indien we geloven dat kunstmatige immuniteit opbouwen met een vaccin te prefereren valt over de anderhalve-meter-economie en de Westerse versie van tracking & tracing in Zuid-Korea-stijl. Op dit eigenste moment, maar vooral ook voor de volgende aanvallen van het virus die we blijkbaar mogen verwachten.

Vaccintechnologie vrij beschikbaar stellen voor iedereen klinkt goed. Alleen werkt het zo niet. Om het slopende gevecht met het virus aan te gaan heb je globale schaal nodig in onderzoek & ontwikkeling, concurrentie tussen Messenger RNA, DNA, en virustechnologieplatformen en een differentiërende patentenportfolio, evolutief opgebouwd door tientallen jaren Ebola-, HIV-, en influenza-onderzoek. Niet door revoluties veroorzaakt door een amalgaam dat vrije toegang heeft gekregen tot niet-gepatenteerde actiemechanismen. Indien Paul Stoffels, Chief Scientific Officer van Johnson & Johnson ons nu ongeveer kan beloven dat we een middel zullen hebben tegen volgende lente, dan is dat omdat zij een technologieplatform hebben opgebouwd dat vaccins kan ontwikkelen aan een snelheid die om het even welke farmaceutische R&- expert niet voor mogelijk hield.

Men hoort het niet graag, maar dat kan enkel functioneren indien dat getrokken wordt door een klein aantal globale, kapitaalkrachtige farmaceutische bedrijven die als spil functioneren van een ecosysteem dat initieel universitair onderzoek verder ontwikkelt en de schaal heeft om de globale distributie te leiden. Patenten zijn hierin de zo noodzakelijke rekeneenheid van kennis. Ze zijn essentieel opdat alle spelers – ook de kleine biotechs en de academische instellingen – hun deel van de waardecreatie in het netwerk kunnen verzilveren en inzetten voor verder gezamenlijk onderzoek.

Patent pools met de leidende biofarmaceutische bedrijven als spil kunnen zeker gebruikt worden om cocreatie zonder overlap en efficiënter te laten verlopen. Als basis voor verdere innovatie. Ontstaan in de wereld van de consumentenelektronica, leiden zij enkel tot incrementele innovatie, maar ze zijn zeker een goed idee om samenwerking in kennisecosystemen vorm te geven. Op voorwaarde echter dat patentrechten privaat worden behouden en al zeker niet via dwanglicenties worden afgedwongen. Als positief globaal kennisopbouwende structuur dus. Niet als panacee door sommigen bepleit om de farmaceutische wereld eens een lesje te leren in medemenselijkheid. Met het huidige onderzoek naar een Corona-vaccin – grotendeels gefinancierd door de Amerikaanse belastingbetaler – hebben zij overigens reeds aangekondigd op cost-plus basis te werken.

In tegenstelling tot een opgestoken-vingertjes-beleid van dwanglicenties en verkeerd begrepen gebruik van patent pools is publiek-private samenwerking waarbij patentrechten door de innovator worden behouden, wél een goed idee. En al zeker indien je ze inzet om de competitieve race naar een vaccin te financieren. Zo geloof ik wel sterk in Dr. Fauci’s Operation Warp Speed. Lijkend op het Manhattan-project dat op het einde van WOII de atoombom heeft uitgevonden in concurrentie met het Kwaad, verenigt het farmaceutische bedrijven en Amerikaanse overheid om de ontwikkeltijd van een nieuw COVID-19 vaccin significant naar beneden te halen en zeer vroeg Amerikaanse productiecapaciteit voor beloftevolle vaccinkandidaten op te bouwen. Alle Amerikaanse bedrijven die hieraan deelnemen hebben zich zeker verbonden om hun middel globaal beschikbaar te stellen. Amerika zal dus misschien ‘first’ zijn, maar wij en de wereld kunnen snel volgen, indien we vroege productiecapaciteit hebben uiteraard.

Vergelijk dit met de weliswaar globaal inspirerende EU-donorconferentie die maandag 7,4 miljard beloftes ophaalde om de door de WHO opgezette Covid-19 Tools Accelerator pool te financieren. Ik weet spijtig genoeg wie er zal herkozen worden als het Amerikaanse New Manhattan project resultaten oplevert. En dat zal zijn omdat het concreet hoop zal ingevuld hebben voor een verlossend vaccin, en niet alleen bij de ‘deplorabelen’.

Interesse in meer inzichten over hoe omgaan met deze turbulente tijden?

Ontdek de leerlessen en expertise van onze profesoren over hoe je je kan aanpassen aan deze nieuwe realiteit.

Gerelateerd nieuws

  1. 'Digitalisering helpt bij leren, ook op een businessschool'

    Datum: 30-04-2019
    Categorie: Opiniestukken
    Marion Debruyne, decaan van Vlerick Business School, ziet het onderwijs in rap tempo veranderen. ‘We moeten de impact van digitalisering op bedrijven inbouwen in onze programma’s en toepassen op de manier waarop we onderwijs geven.’
  2. Wat na de iPhone?

    Datum: 13-02-2019
    Categorie: Opiniestukken
    Begin 2019 kwam Apple met een winstwaarschuwing als gevolg van de afkoelende verkoop van de iPhone. De Chinese markt blijkt een struikelblok te zijn, maar ook het feit dat bijna 12 jaar na de lancering van de eerste iPhone ons enthousiasme om het model waar we vandaag mee rondlopen te vervangen door het allernieuwste niet meer zo groot is. Maar het is niet enkel een probleem van Apple, zegt decaan Marion Debruyne. Want de achterliggende vraag is of de innovatiegolf van de voorbije 10 jaar die gedreven werd door het smartphone platform voorbij is. En of er spoedig een nieuw platform aankomt dat weer voor zo’n innovatiegolf kan zorgen. Alle ogen zijn gericht op de slimme luidsprekers.
Alle artikels