Hoe de schok van de brexit voor de financiële diensten in de EU beperken?

Dit is een verklaring van het European Shadow Financial Regulatory Committee (ESFRC). Het ESFRC, een toonaangevend academisch netwerk in Europa, publiceert sinds 1998 beleidsaanbevelingen over de regulering van en het toezicht op financiële instrumenten en markten. Het comité is samengesteld uit vooraanstaande professoren in de economie, de financiën en de rechten uit 10 Europese landen. David Veredas, professor Financiële Markten aan Vlerick Business School, is een verkozen lid van het ESFRC.

De meeste manieren om de huidige brexitimpasse in het Britse parlement op te lossen, houden in dat het VK niet langer deel uitmaakt van de interne markt voor financiële diensten. Er bestaat een risico dat het toepassingsgebied en de kwaliteit van de kapitaalmarktdiensten in de EU27 afneemt als het VK niet langer deel uitmaakt van de interne markt, maar dat risico kan worden ingeperkt. In deze verklaring stellen wij voor dat de EU en het VK gezamenlijk een comité op hoog niveau oprichten voor de ontwikkeling van een vereenvoudigde en betere regelgeving, die de marktdiscipline versterkt. Zelfs zonder een dergelijk comité zou de EU27 de gelegenheid moeten aangrijpen om de regelgeving voor leveranciers van kapitaalmarktdiensten terug te schroeven. Tot slot stellen we voor dat de EU en het VK samenwerken aan betere gelijkwaardigheidsvereisten voor leveranciers van financiële diensten aan markten in zowel het VK als de EU. 

De leden van het European Shadow Financial Regulatory Committee (ESFRC) zijn het er unaniem over eens dat de beslissing van een geringe meerderheid van de kiezers van bijna drie jaar geleden om de EU te verlaten, te betreuren valt. Dat het Britse parlement het maar niet eens raakt over de voorwaarden voor de brexit zal wellicht ernstige schade berokkenen aan de Britse economie en ook de rest van de EU. Veel is uiteraard afhankelijk van de beslissingen die de komende dagen moeten worden genomen. Vanuit een louter economisch en financieel standpunt zou het ideale scenario inhouden dat de Britse regering Artikel 50 intrekt. Andere mogelijkheden zijn een harde brexit of de aanvaarding van de overeenkomst tussen de Britse regering en de EU. Een combinatie van de huidige overeenkomst en het vooruitzicht van een douane-unie is voor de EU mogelijk ook een aanvaardbare optie. Wat die brexitscenario's gemeenschappelijk hebben, is dat het VK niet langer deel uitmaakt van de interne markt voor financiële diensten.

In deze verklaring bespreken we de toekomstige relatie tussen de EU en het VK op het gebied van financiële diensten, met bijzondere aandacht voor de kapitaalmarkten. Wat we niet bespreken, zijn de mogelijk ernstige gevolgen van de brexit voor de Britse banken, voor Londen als financieel centrum en voor de Britse economie als geheel. Wij leggen ons toe op de gevolgen van de brexit voor het financiële stelsel en het aanbod van financiële diensten voor bedrijven en gezinnen in de resterende lidstaten van de EU27.

Hoe ernstig de gevolgen van de brexit zullen zijn, is in sterke mate afhankelijk van de manier waarop de betrokken partijen op de nieuwe situatie reageren. Zowel Britse banken als buitenlandse banken die in Londen actief zijn, hebben reeds plannen gemaakt om hun activiteiten en hun personeel deels naar andere steden te verhuizen. In die situatie is het de taak van de EU om zich voor te bereiden op een brexit die ook het einde betekent van de gezamenlijke financiële markt. Wat zijn de moeilijkheden en mogelijkheden voor de EU? Hoe kan de schade het beste worden beperkt en zou de brexit ook kansen kunnen bieden voor ontwikkelingen op de kapitaalmarkten in de resterende lidstaten van de EU27?

We bespreken drie specifieke onderwerpen om voor de EU27 een mogelijke koers aan te reiken: de bijdrage van het VK aan de effectiviteit van de kapitaalmarkten in de EU in het verleden, voordelen van geïntegreerde kapitaalmarkten en de kosten om gelijkwaardigheidsvereisten te vervangen door wederzijdse erkenning.

Bijdragen van het VK aan de markten voor financiële diensten

Er zijn aanzienlijke maatregelen genomen om in de EU tot gezamenlijke regels en toezichtpraktijken te komen, voornamelijk in het bankwezen en in mindere mate op de kapitaalmarkten. Ongeacht welk brexitscenario het haalt, is het ESFRC van oordeel dat de integriteit en de stabiliteit van het Europese financiële stelsel in de wereldwijde economie moeten worden gevrijwaard en bevorderd in de toekomstige relatie tussen de EU en het VK. Helaas wordt er door het brexitproces nog nauwelijks vooruitgang geboekt in de richting van een kapitaalmarktunie en is de samenwerking tussen nationale toezichthouders stilgevallen.

Europa heeft behoefte aan een nieuw scenario voor de financiële sector om groei en welvaart te bevorderen. Voor de toekomst betekent dat verhoudingsgewijs meer vertrouwen op marktfinanciering dan op bankfinanciering, wat in het verleden in de meeste EU-landen het gangbare patroon was.

Het VK en de EU27 hebben al bewezen dat ze in staat zijn om een marktgebaseerde benadering voor geïntegreerde kapitaalmarkten te ontwikkelen, zoals dat vastligt in het kapitaalmarktunieproject. Het VK had hierin aanzienlijke inspraak, al sinds het ontstaan van de Lamfalussy-procedure voor de stroomlijning van de regelgeving voor de effectenmarkten, bijna 20 jaar geleden. De invloed van het VK in het EU-regelgevingsproces was in die zin gunstig en bevorderlijk voor de marktdiscipline, een grotere verantwoordingsplicht en meer transparantie.

Door de kapitaalmarktunie zou de continentale aanpak voor de financiering van personen en bedrijven worden afgestemd op de meer gediversifieerde Angelsaksische benadering. De kapitaalmarkten kunnen niet even gedetailleerd worden gereguleerd als de banken: de belangrijkste taak van de toezichthouder bestaat erin om de ontwikkelingen van nieuwe marktstructuren en infrastructuur te bevorderen op basis van principes en samenwerking op het gebied van toezicht, en niet om een gedetailleerd gemeenschappelijk reglement te ontwikkelen. De ontoereikende ontwikkeling van durfkapitaal en het buitensporige vertrouwen op de pensioenvoorziening door de overheid zijn twee gebieden waar in Europa veranderingen wenselijk zijn om dynamische financiële markten te creëren. Het bemiddelingsproces versoepelen van sparen naar langetermijnbeleggingen via pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen, beperkingen wegnemen en zakelijke mogelijkheden creëren in plaats van er alleen maar strikte regels voor op te stellen, kan helpen om dat positieve scenario waar te maken.

Voordelen van geïntegreerde kapitaalmarkten

Vanuit een economisch standpunt zijn geïntegreerde kapitaalmarkten te verkiezen boven gesegmenteerd of versnipperd kapitaal omdat ze efficiënter zijn in het bieden van diepgang en liquiditeit en vanwege de grotere efficiëntie voor handel-, arbitrage- en afdekkingsstrategieën. Door de brexit is de kans groot dat de effectenmarkten in de EU en het VK door een gebrek aan wederzijdse erkenning gefragmenteerder zullen worden. Een voorbeeld is de voorgestelde vereiste dat in de EU geregistreerde beleggers de 14 grootste Britse aandelen en nog eens 6.200 andere aandelen zullen moeten verhandelen op de beurzen van een van de 27 lidstaten, waardoor de liquiditeit over die twee markten wordt verdeeld.

Om de kwaliteit van de kapitaalmarkten in Europa te verbeteren, heeft de EU al enige vooruitgang geboekt in de totstandbrenging van een kapitaalmarktunie (en een bankenunie). Zelfs in een EU met het VK zijn de kapitaalmarkten in Europa verre van geïntegreerd en zijn de markten nog in aanzienlijke mate versnipperd. Eén doelstelling van de EU bestond erin om beleggings- en financieringsactiviteiten deels te verschuiven van de banken naar de kapitaalmarkten, maar er zijn nog aanzienlijke inspanningen vereist om de integratie van de kapitaalmarkten te ondersteunen: minder regelgeving, toegang tot kapitaal, enz. Na de brexit neemt de behoefte om de kapitaalmarkten binnen de EU te ontwikkelen, te versterken en één te maken nog toe omdat een groot deel van de activiteit op de kapitaalmarkten vooralsnog in Londen geconcentreerd was.

Toekomstscenario's

Een mogelijk scenario is het behoud van een bilaterale erkenning van de Europese en Britse beurzen en clearing en afwikkeling, net als vóór de brexit. Maar aangezien dat wellicht geen politiek haalbare oplossing is en een gemeenschappelijke toezichthouder mogelijk onaanvaardbaar is, zouden er andere nuttige maatregelen kunnen worden genomen om de goede werking van de markten te verzekeren, bijvoorbeeld een gezamenlijk aangestelde raad van toezicht. Gelet op de complexiteit en de onderliggende onzekerheid van het brexitproces moet een verdere samenwerking tussen Europese en Britse toezichthouders worden gestimuleerd.

Er zou een speciaal comité op hoog niveau kunnen worden opgericht, met daarin de belangrijkste financiële autoriteiten van zowel de EU als het VK (ECB-SSM, BoE, ESA's). Dat comité zou aanbevelingen voorstellen om de huidige zwakke punten van het EU-kader aan te pakken met het oog op een vereenvoudigde en betere regelgeving en een verbeterde marktdiscipline. Het comité zou voorstellen doen om de financiële bemiddeling te moderniseren en te evolueren naar een systeem dat in mindere mate gebaseerd is op de banken, als reactie op de wereldwijde concurrentie en de behoefte aan een verbeterde interactie met de VS en andere opkomende spelers op de financiële markten. Voor het algemene belang zou dat comité ook een toezichthoudende rol kunnen spelen.

Ongeacht of er een dergelijk comité komt, zou de EU moeten overwegen om de regelgeving te stroomlijnen door de regelgevingslast te verminderen wanneer de kosten niet opwegen tegen de voordelen. Anders trekken er minder bedrijven naar de beurs en zullen er in heel Europa meer bedrijven van de beurs worden gehaald. Daardoor worden bedrijven die nood hebben aan kapitaalfinanciering gedwongen om duurdere financieringsbronnen buiten de kapitaalmarkt op te zoeken, zoals private equity, wat de openbare aandelenmarkten zou kunnen verzwakken.

Gelijkwaardigheid van regelgeving

De synopsis van de politieke verklaring waarin het kader voor de toekomstige relatie tussen de EU en het VK wordt geschetst, bevat slechts drie alinea's over financiële diensten. Het principe van een gelijkwaardige regelgeving wordt erkend in deel II: Economisch partnerschap - financiële diensten.

  • Verbintenissen om de financiële stabiliteit, de integriteit van de markt, de bescherming van beleggers en eerlijke concurrentie te handhaven, met inachtneming van de autonomie van de partijen op het gebied van regelgeving en besluitvorming en hun vermogen om in hun eigen belang gelijkwaardigheidsbesluiten te nemen. Dat doet geen afbreuk aan het vermogen van de partijen om maatregelen te nemen of te handhaven wanneer dat om prudentiële redenen noodzakelijk is.
  • Start van de gelijkwaardigheidsbeoordelingen door beide partijen zo snel mogelijk na de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie, waarbij er inspanningen worden geleverd om die beoordelingen vóór eind juni 2020 af te ronden.
  • Nauwe en gestructureerde samenwerking op het gebied van regelgeving en toezicht, verankerd in het economische partnerschap en gebaseerd op de principes van autonomie, transparantie en stabiliteit van de regelgeving, in het gemeenschappelijke belang van beide partijen.

Na zijn vertrek uit de EU wordt het VK een derde land en bijgevolg valt het onder het stelsel van het derde land, dat momenteel gebaseerd is op de gelijkwaardigheid van regelgeving en niet op wederzijdse erkenning. Met het oog op de regeling van de relaties tussen de EU en derde landen op het vlak van regelgeving, heeft de gelijkwaardigheidsregeling van de EU ernstige nadelen ten opzichte van wederzijdse erkenning. Wederzijdse erkenning kan worden beschouwd als een instrument om convergerende regelgeving te bevorderen op basis van wederkerigheid, doorgaans op basis van een eerdere minimale harmonisatie, wat nog steeds een hoeksteen vormt van de eenheidsmarkt voor financiële diensten. De gelijkwaardigheid van de EU-regelgeving is daarentegen afhankelijk van eenzijdige besluiten van de Europese Commissie die per geval of per sector worden toegepast. Het is beperkt tot een welbepaald onderwerp en een welbepaald land, voor een hernieuwbare periode, en dus tijdelijk. Besluiten kunnen politiek gemotiveerd zijn en eenzijdig worden ingetrokken. Een gelijkwaardigheidsregeling van het VK is op dezelfde manier unilateraal.

en ernstig probleem in verband met gelijkwaardigheid is dat er in geval van weigering geen beroepsprocedure bestaat en dat de redenen voor de weigering bij het grote publiek onbekend zullen blijven. Gelijkwaardigheid zal dus waarschijnlijk worden gebruikt als een techniek om de Europese belangen te beschermen tegen de belangen van derde landen, na de brexit dus ook het VK. In het geval van een Britse gelijkwaardigheidsregeling kan het VK die regeling uiteraard op dezelfde manier gebruiken. Gelijkwaardigheid is daarom niet zo betrouwbaar en voorspelbaar als het principe van wederzijdse erkenning.

Wij zijn voorstander van een stelsel van verhoogde gelijkwaardigheid, 'supergelijkwaardigheid' of 'gelijkwaardigheid plus', met een breed toepassingsgebied voor meerdere sectoren (aangezien het bankwezen daar voor de traditionele bankfuncties van kredietverstrekking, bewaring en betalingen momenteel niet toe behoort). Verhoogde gelijkwaardigheid zou moeten leiden tot meer betrouwbaarheid, transparantie, flexibiliteit, onafhankelijkheid, technische expertise en consistentie, zowel bij de eerste vaststelling als bij het vertrek, om de consumenten en het vertrouwen te beschermen.

Aangezien de Withdrawal Act 2018 bepaalt dat alle EU-wetgeving op de dag waarop brexit ingaat Britse wetgeving wordt, zullen er pas na die dag verschillen in uitvoering en interpretatie door de rechtbanken ontstaan. Als de EU en het VK op brexitdag met eenzelfde regime beginnen, zou compliance zowel in het VK als in de EU27 op een vergelijkbare manier moeten kunnen worden benaderd.

Ontdek onze expertise in financiële dienstverlening

Wil je weten wat we nog meer te bieden hebben rond financiële dienstverlening? Gezien de financiëledienstensector vele aspecten kent, heeft ons Vlerick Centre for Financial Services een brede kijk op deze sector ontwikkeld. We staan in nauw contact met verschillende spelers zoals banken, verzekeraars en instanties actief op het vlak van marktinfrastructuur. We coveren een brede waaier aan domeinen, gaande van financieel management en regelgeving tot business- en operationeel management, en FinTech.

Gerelateerd nieuws

  1. “De makelaar is een onmisbare schakel in een hybride verhaal”

    Datum: 02-05-2019
    Categorie: Opiniestukken
    Hebt u een verzekering voor cyberrisico's in uw portfolio? En biedt u uw klanten de mogelijkheid om een bagageverzekering af te sluiten via hun smartphone op het moment dat ze de luchthaven binnenstappen? Willem Standaert, lector en postdoctoraal onderzoeker aan de Vlerick Business School, is als geen ander op de hoogte van de veranderingen die digitalisering veroorzaakt voor het werk als makelaar. Hij bespreekt de belangrijkste trends in de verzekeringswereld en de digitale toekomst van makelaars.
  2. 10 jaar na Lehman Brothers: staat Europa een nieuwe financiële crisis te wachten?

    Datum: 20-11-2018
    Categorie: Opiniestukken
    Professor David Veredas beveelt aan dat het bestaande Europees stabilisatiemechanisme (ESM) een actievere rol zou spelen om het risico van een nieuwe financiële crisis in Europa te beperken. Meer specifiek stelt hij voor dat landen met soevereine schuldproblemen met het ESM samenwerken om een pakket van economische hervormingsmaatregelen samen te stellen dat schuldverlichting mogelijk maakt. De escalerende vertrouwenscrisis waarmee Italië momenteel geconfronteerd wordt, zou met de medewerking van het ESM effectiever kunnen worden opgelost. Ook raadt hij aan dat het ESM een prominente rol zou spelen in de herkapitalisatie van probleembanken, om de in sommige landen van de eurozone, meer bepaald in Griekenland en Italië, nog steeds aanzienlijk dubieuze leningen af te bouwen.
Alle artikels