Financiële experts beschouwen open banking als gamechanger voor de sector

Raamwerk van Vlerick Business School biedt houvast om positie te kiezen

De Europese regelgeving rond open banking die op 14 september definitief in werking treedt, zal geen big bang veroorzaken op de Belgische financiële markt. Klanten moeten zich eerst nog bewust worden van de vele voordelen die open banking hen biedt. Bovendien blijft de wet beperkt tot zichtrekeningen en betalingen. Wat wel zeker is, is dat open banking het landschap van de financiële sector drastisch kan hertekenen. Er zijn nu reeds indicaties dat de tot nu toe vrij gesloten banken met een dominante positie op de markt zich beginnen te transformeren naar open ecosysteemspelers die digitale innovatie omarmen.

Dat blijkt uit een onderzoek van Vlerick Business School bij diverse experten uit de Belgische financiële sector en daarbuiten, nl. banken, verzekeraars, bigtech, fintech, consultants en de regelgever. Op basis van de bevraging ontwikkelden professoren Steve Muylle en Bjorn Cumps samen met postdoctoraal onderzoeker Willem Standaert een raamwerk dat de strategische dimensies van open banking in kaart brengt en dat de spelers op de markt kan helpen om een strategische koers te bepalen. De bevindingen werden gebundeld in het witboek ‘Open Banking: Opening the Gates’.

Download het witboek 'Open Banking: Opening the Gates'

Regulering, markt en technologie zijn drijvende krachten

14 september is D-Day voor de banken om zich in regel te stellen met de technische specificaties die spelers uit bigtech of fintech en ook andere sectoren moet toelaten om op een veilige manier financiële gegevens uit te wisselen of elektronische betalingen uit te voeren. Het is namelijk het sluitstuk van de Payment Service Directive 2 (PSD2) die bepaalt dat banken zich moeten open stellen voor derde partijen die bankgegevens nodig hebben om hun diensten aan te bieden aan de consument. Met deze wetgeving wil de Europese Commissie de concurrentie stimuleren door ook niet-banken toe te laten op de financiële dienstenmarkt.

Niet alleen de wetgeving zorgt ervoor dat open banking in een stroomversnelling komt. Ook de markt is veranderd. Willem Standaert: “De experten zien in eerste instantie vooral voordelen voor de corporate klanten. Ze hebben vaak rekeningen bij verschillende banken en kunnen via open banking ook voordeel halen uit een efficiënte integratie met andere applicaties. Bij retailklanten moet de bewustwording nog groeien.”
Wat aanbieders betreft beschouwen de experten de bigtechspelers als de grootste bedreiging. “Hoewel fintechstart-ups een sneller beslissingsproces kennen en meer ruimte hebben om te experimenteren met technologie dan de banken, beschikken bigtechbedrijven over veel technologische bagage en ze hebben een grote gebruikersbasis.

Ten slotte speelt ook technologie een sleutelrol. Er zijn steeds meer digitale technologieën beschikbaar die in combinatie met elkaar tot digitale innovatie leiden. Bjorn Cumps: “Het zijn vooral spelers uit bigtech of fintech die de motor zijn voor digitale innovatie. De belangrijkste technologie om open banking mogelijk te maken is Application Programming Interface (API). Een API bepaalt de communicatiestromen en data-uitwisseling tussen twee programma’s. Op die manier kunnen derde partijen toegang krijgen tot rekeninginfo of betalingen uitvoeren in naam van hun klanten.”

Strategisch raamwerk voor open banking

Steve Muylle: “Tot nu toe was het digitale veelal beperkt tot applicaties voor online en mobiel bankieren, als aanvulling op de fysieke kantoren. De banken bieden daarbij bankproducten aan via hun eigen gesloten ecosysteem van meerdere kanalen. Open banking opent echter de poort op drie fronten: producten, klanten en ecosystemen. Willen banken relevant blijven, dan dienen ze te transformeren. Maar hoe doe je dat? Ons nieuwe raamwerk brengt de strategische dimensies van open banking in kaart. Op elk front zijn er drie niveaus van openheid die je onderling kan combineren. Daarbij spelen tot slot ook nog toegang tot data en geografisch bereik een rol.” 

1/ Producten heruitvinden
  • Het aanbieden van bancaire producten van derden (bv. aggregeren van verschillende zichtrekeningen bij verschillende banken)
  • Het aanbieden van financiële producten van derden complementair met het eigen aanbod (bv. verzekeringsproducten)
  • Het aanbieden van niet-financiële diensten (bv. verkoop van tickets voor openbaar vervoer via een app voor mobiel bankieren)
2/ Vanuit de ervaring en behoefte van de klant
  • Bank centraal: voor behoeften als geld sparen of beleggen is de bank voor de klant het logische eerste aanspreekpunt. Deze noden kan de bank vervullen met  eigen producten via eigen kanalen.
  • Bank + klant centraal: de bank heeft andere spelers en producten nodig om in de behoefte van de klant doorheen diens zoek- en transactietraject (customer journey) te voorzien (bv. aankoop van een huis). De experten zien vooral mogelijkheden op vlak van vastgoed, persoonlijk financieel beheer, mobiliteit, gezondheid en ondernemerschap.
  • Klant centraal: financiële diensten (bv. betalings- en transactiediensten) maken slechts beperkt deel uit van de customer journey. Wie bijvoorbeeld een reis boekt, heeft misschien ook behoefte aan een reisverzekering. Het aanbieden van een geïntegreerde dienstverlening waarbij de klant volledig centraal staat, kan een sleutelrol spelen bij het zich onderscheiden van concurrenten.
3/ Concurrentie op niveau van ecosystemen

Om de klant een totaalbeleving aan te bieden, volstaan de eigen bankkanalen niet. Samenwerking over sectoren heen kan in twee richtingen:

  • Banking-as-a-Service: de bank vormt een onderdeel van de customer journey bij een derde speler
  • Banking-as-a-Platform: de bank zet zichzelf open als platform voor derde partijen
  • General purpose Platform: de bank biedt ook een platform aan voor niet-financiële diensten

Steve Muylle: “Bij die nieuwe open kijk op producten, klanten en ecosystemen mogen we tot slot ook de invloed van data en geografische ligging niet vergeten. Waar banken vroeger het alleenrecht hadden op data over hun producten, klanten en kanalen, moeten ze die nu delen of zijn ze afhankelijk van derden. Daarbij moeten banken ook waken over de vertrouwensrelatie met hun klanten. Daarnaast blijft volgens de experten kennis van de lokale markt en culturele verschillen cruciaal. Wanneer het uitbreiden van diensten of toepassingen niet van de grond komt, heeft dat vaak te maken met geografische verschillen.”

Ontdek onze expertise in financiële dienstverlening

Wil je weten wat we nog meer te bieden hebben rond financiële dienstverlening? Gezien de financiëledienstensector vele aspecten kent, heeft ons Vlerick Centre for Financial Services een brede kijk op deze sector ontwikkeld. We staan in nauw contact met verschillende spelers zoals banken, verzekeraars en instanties actief op het vlak van marktinfrastructuur. We coveren een brede waaier aan domeinen, gaande van financieel management en regelgeving tot business- en operationeel management, en FinTech.

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times