“Het paard van Troje? Nee, bedankt!”

5 redenen waarom familiebedrijven private equity zouden moeten overwegen

Eind december verdedigde Jeroen Neckebrouck met succes zijn doctoraat na 5 jaar onderzoek naar familiebedrijven en private equity (PE). “Veel familiebedrijven benutten het potentieel van private equity niet ten volle”, weet Jeroen. Onbekend is onbemind? Of zijn ze bang dat ze met een financiële investeerder het paard van Troje binnenhalen? Voor Koen Dejonckheere, CEO van investeringsmaatschappij Gimv, reden genoeg om Jeroen en zijn begeleidende professorenSophie Manigart en Miguel Meuleman, uit te nodigen voor een ‘meeting of minds’.

Gimv office
Van links naar rechts: Professor Sophie Manigart, Dr Jeroen Neckebrouck, Koen Dejonckheere en professor Miguel Meuleman

Naar familiebedrijven wordt relatief weinig onderzoek gevoerd, en dat geldt al helemaal voor familiebedrijven en private equity. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het onderzoek van Jeroen Neckebrouck naar de houding van familiebedrijven tegenover private equity met buitengewone aandacht werd gevolgd door diverse spelers in de wereld van corporate finance, in het bijzonder door Gimv, met wie we al jaren samenwerken binnen de Private Equity Chair.

“Het water is nog steeds diep”

Jeroen Neckebrouck: “Het water tussen familiebedrijven en private equity is nog steeds diep. In zee gaan met een private equity-speler boezemt een zaakvoerder vaak angst in: hij is bang dat hij binnen de kortste keren niets meer over zijn bedrijf zal te zeggen hebben.”

Met dat vooroordeel willen zowel Vlerick als Gimv komaf maken. En wel om deze 5 redenen.

1. Familiale waarden en private equity kunnen wel degelijk samengaan.

Jeroen Neckebrouck: “Het is een beeld dat in de media vaak wordt opgehangen: aan de ene kant de familie en haar waarden, en aan de andere kant de private equity-speler die zo snel mogelijk zoveel mogelijk poen wil scheppen. Die te sterke oppositie wordt mee gevoed doordat de positieve aspecten van een familieonderneming, zoals stabiliteit, langetermijnhorizon, bedrijfscultuur, snelle besluitvorming, enz., moeilijk te kwantificeren zijn. In tegenstelling tot de harde financiële cijfers. Uit mijn onderzoek blijkt dat die oppositie gewoon niet klopt met de werkelijkheid.”

Koen Dejonckheere: “Ik ben blij met die objectivering, Jeroen. Ook families willen boter bij de vis, en de PE-speler moet duurzaamheid en corporate governance nastreven, wil hij er over 30 jaar nog zijn. Als je met respect voor elkaar een gemeenschappelijk doel kan nastreven, dan kun je een paar jaar met elkaar overweg. Duidelijke afspraken – op papier – maken goede vrienden. Maar ook dan blijf je binnen een dynamiek van mensen onder elkaar werken.”

Jeroen Neckebrouck - Vlerick Business School
Dr Jeroen Neckebrouck: “De oppositie tussen aan de ene kant de familie en haar waarden, en aan de andere kant de private equity-speler die zo snel mogelijk poen wil scheppen, klopt gewoon niet met de werkelijkheid.”

2. Denk aan het nut van een heterogeen aandeelhouderschap.

Sophie Manigart: “Het landschap van aandeelhouders diversifieert. Steeds vaker zien we familiale ondernemers investeren in andere familiebedrijven. Voor sommige zaakvoerders van familiebedrijven is een combinatie van een familiale investeerder en een financiële investeerder als Gimv een ideale oplossing.”

Miguel Meuleman vult aan: “Uit onderzoek blijkt ook dat hoe meer een familiale ondernemer zich identificeert met zijn bedrijf, hoe meer hij neigt naar een andere familiale investeerder en minder naar een financiële investeerder.”

Koen Dejonckheere: “Als investeringsmaatschappij is Gimv een typische mid-marketspeler. We hebben meestal te maken met ondernemers en werken bijgevolg meestal in een structuur van heterogeen aandeelhouderschap. Afhankelijk van het traject dat de ondernemer heeft afgelegd, zitten we vaak met een zeer diverse groep aandeelhouders aan tafel: het ondernemersteam, eventueel een managementteam, en ook andere familiale of financiële investeerders. We moeten dan ook geloven in de maakbaarheid van de dingen. Ons functioneren draait grotendeels rond het creëren van een ‘coalition of the willing’: een soort van bandbreedte die rekening houdt met de belangen van alle aandeelhouders. Dat betekent dat we focussen op wat ons bindt en sterker maakt, maar dat we evengoed oog hebben voor de rijkdom van onderlinge verschillen.”

Miguel Meuleman - Vlerick Business School
Professor Miguel Meuleman: “Hoe meer een familiale ondernemer zich identificeert met zijn bedrijf, hoe meer hij neigt naar een andere familiale investeerder en minder naar een financiële investeerder.”

3. Onderschat het belang van change management niet.

Koen Dejonckheere: “Een bedrijf dat ambitieus is in de disruptieve wereld van vandaag en er over 5 à 10 jaar nog steeds wil zijn, staat voor ingrijpende veranderingen. Voor een familiebedrijf moet het al een klein mirakel zijn dat die ingrijpende veranderingen samenvallen met de conjunctuur van de familie. Als je niet oplet, ga je de disruptiviteit binnentrekken in de familie of ga je de conjunctuur van de familie binnentrekken in je bedrijf.”

Sophie Manigart: “Door een externe speler aan te trekken, haal je niet alleen kapitaal binnen, maar ook sectorexpertise en een partij die ervaring heeft met interne changetrajecten. Een externe aandeelhouder helpt ook om change management en innovatie hoog op de agenda te plaatsen, zeker in ondernemingen waar het in het verleden altijd goed gegaan is en daarom dreigen wat in te dommelen.”

4. Je bedrijf overlaten is niet de enige oplossing.

Jeroen Neckebrouck: “Wanneer een transitie naar een volgende familiegeneratie (nog) niet mogelijk is, zien veel zaakvoerders van familiebedrijven het volledig verkopen of stopzetten van hun onderneming als enige optie. Ze zijn zich te weinig bewust van het feit dat men ook kan samenwerken met een investeerder alvorens het bedrijf definitief te verkopen. Wellicht heeft dat te maken met het feit dat men vaak niet op tijd begint na te denken over mogelijke alternatieven. En eenmaal ze tegen de pensioenleeftijd aanzitten, zien ze het bedrijf overlaten vaak als snelste oplossing.”

Sophie Manigart: “Daarom zetten we binnen Vlerick de laatste jaren in op de transitie van ondernemingen, waarbij verkopen slechts een van de mogelijkheden is. Tijdens de conferentie ‘Overdracht of verkoop van uw bedrijf’ op 13 december, hebben we Jeroens doctoraat voorgesteld aan ondernemers die van plan zijn hun bedrijf over te laten. Na afloop kwam een ondernemer bij mij met de melding dat hij bij nader inzien zijn zaak toch niet zal verkopen en misschien zal opteren om in een tussenfase met een investeerder in zee te gaan om het bedrijf verder te professionaliseren.”

Koen Dejonckheere: “Dat verwondert mij niet. Ik durf te zeggen dat in Vlaanderen meer dan de helft van de bedrijven worden verkocht omdat de eigenaars niet weten wat de alternatieven zijn. Er zijn zoveel mogelijkheden om tijdelijk of systematisch samen te werken.”

Sophie Manigart - Vlerick Business School
Professor Sophie Manigart: “Binnen Vlerick zetten wij de laatste jaren in op de transitie van ondernemingen, waarbij verkopen slechts een van de mogelijkheden is.”

5. Private equity kan een perfecte tijdelijke oplossing bieden.

Sophie Manigart: “Neem een complexe familiale transitie: bij een generatiewissel wil het ene kind de zaak voortzetten, het andere niet. Niet elke familie is in staat om die ene uit te kopen. Dan kan private equity een tijdelijke oplossing zijn.”

Koen Dejonckheere: “Absoluut. Of als de conjunctuur tegenzit, kunnen wij een oplossing bieden. Zo hebben wij geïnvesteerd in Vandemoortele toen het bedrijf te lijden had onder de financiële crisis. En 8 jaar later zijn we eruit gestapt en nu is Vandemoortele opnieuw volledig in familiale handen. Dat was toen een atypische PE-deal, maar ik ben ervan overtuigd dat zowel de partijen met wie wij in de toekomst aan tafel zullen zitten, als ons gezamenlijke traject en de uitstap diverse vormen kunnen aannemen. Daarom is het aan ons, Gimv, om ons als investeringsmaatschappij voortdurend tegen het licht te houden. Dat zijn we eenvoudigweg verplicht tegenover alle bedrijven met wie we in zee gaan.”

Koen Dejonckheere - Gimv
Koen Dejonckeere: “Ik ben ervan overtuigd dat zowel de partijen met wie wij in de toekomst aan tafel zullen zitten, als ons gezamenlijke traject en de uitstap diverse vormen kunnen aannemen.”

Vlerick Exit academy
Op dinsdag 28 februari gaat de Vlerick Exit Academy van start. In 7 sessies maakt u als ondernemer uw eigen exitplan op. 

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times