Hoe denkpatronen van CEO’s hun acties beïnvloeden

De onderzoekinteresses van Kerstin Fehre zijn erg uiteenlopend: bedrijfsstrategie, beheersautonomie, vasthouden aan de status quo, tijdgerelateerde focus, CEO-opvolging, legitimiteitseffecten van mvo, controle-instrumenten bij start-ups, culturele verschillen in diversiteitsbeheer enz. “Toch is er een rode draad”, lacht ze. “Het draait allemaal om strategische besluitvorming.” Kerstin is onlangs benoemd tot professor Strategie. Ze zal ook nauw betrokken zijn bij het nieuwe Centre for Excellence in Adaptive Strategy.

Eén centraal thema

Kerstin is vooral geboeid door de denkpatronen van het individu en de groep, en de cognitieve processen die een rol spelen bij de strategische besluitvorming. “Ik wil het verband blootleggen tussen de denkpatronen van bestuurders – de CEO en andere topmanagers – en de bedrijfsprestaties. Bij het grote publiek, en zelfs bij bepaalde onderzoekdomeinen,  leeft het idee dat bestuurders rationele mensen zijn. Ik beschouw hen liever als gewone mensen, die dus niet altijd rationeel denken en handelen. Elke persoon interpreteert een situatie anders en neemt op basis daarvan andere beslissingen. Dat is precies wat ik onderzoek: waarom zet de ene CEO in op een sterk mvo-beleid, terwijl de andere daar totaal geen oog voor heeft?”

Wat ook de invalshoek of context van Kerstins onderzoek, het kan steeds teruggebracht worden tot strategische besluitvorming. Kerstin laat ons kennismaken met haar vakgebied aan de hand van drie papers waaraan ze heeft gewerkt.

Vasthouden aan de status quo

De eerste paper gaat over CEO-opvolging en de mate waarin de nieuwe CEO geneigd is vast te houden aan de status quo. “Een nieuwe CEO betekent vaak ook een nieuwe strategie”, zegt ze. “Hoe komt dat eigenlijk? Volgens sommigen omdat de nieuwe CEO de status quo ter discussie durft te stellen. Als nieuwkomer is hij niet verantwoordelijk voor eerdere beslissingen, dus mag hij quasi overal een vraagteken bij plaatsen. Dat is echter niet meer dan een veronderstelling. Er zijn immers ook bedrijven waar CEO’s de strategie van hun voorgangers wél voortzetten. Zo is er geen enkele reden om van koers te veranderen als het bedrijf goed presteert. We hebben gewoon geen idee in welke mate nieuwe CEO’s geneigd zijn de status quo te behouden. Daar is onderzoek voor nodig.”

Waterschaarste: kans of bedreiging?

Een tweede paper focust op een van de belangrijke uitdagingen van onze tijd. “We onderzoeken de invloed van de tijdgerelateerde focus van CEO’s (de mate waarin hun beslissingen gebaseerd zijn op het verleden, het heden of de toekomst) op de manier waarop bedrijven omgaan met waterschaarste. We hebben ontdekt dat CEO’s die op het heden focussen, waterschaarste zien als een bedreiging, terwijl toekomstgerichte CEO’s deze uitdaging eerder beschouwen als een kans voor innovatie. Zo heeft Heineken zijn productieprocessen herzien: voor de productie van één liter bier gebruiken ze nu slechts zeven liter water in plaats van dertig. Bij heel wat chemische bedrijven zien we een gelijkaardige evolutie.”
 
Cognitieve processen en diversiteit
Een derde paper gaat over diversiteit. Dat is een zwaard dat aan twee kanten snijdt, legt Kerstin uit: “Enerzijds kunnen al die verschillende invloeden verrijkend zijn, maar anderzijds verloopt de communicatie in teams met een grote diversiteit vaak stroef. Voorlopig hebben we nog geen idee in welke mate diversiteit bijdraagt tot betere bedrijfsprestaties. Opgelet, deze paper laat het sociologische aspect van diversiteit buiten beschouwing. Nogmaals: we proberen de achterliggende cognitieve processen binnen het bedrijf te begrijpen.”

Nieuwe kijk op de Upper Echelon Theory

Strategische besluitvorming is een dynamisch en complex proces, waar nog veel onderzoek naar verricht moet worden.

Slechts één van de vele prangende vragen die aan bod komen: zijn de CEO en het topmanagement werkelijk bepalend voor een bedrijf? “Volgens de Upper Echelon Theory weerspiegelen de bedrijfsprestaties vooral de waarden en denkpatronen van het topmanagement”, zegt Kerstin. “Onderzoekers hebben bedrijfsprestaties vooral verklaard aan de hand van demografische kenmerken, zoals de leeftijd, het geslacht en de opleiding van het topmanagement, en gingen ervan uit dat deze nauw samenhingen met de cognitieve eigenschappen die het besluitvormingsproces beïnvloeden. Deze demografische gegevens zijn echter hooguit vage benaderingen. Het onderzoek naar de onderliggende psychologische processen is nog relatief nieuw.”

“En dan hebben we het nog niet gehad over verder onderzoek naar andere grote uitdagingen van onze tijd, zoals de uitputting van de natuurlijke rijkdommen”, gaat ze verder. Kunnen we die uitdaging overwinnen met behulp van strategisch management en strategische besluitvorming?”

Thuiskomen

Als voormalig studente aan een business school kijkt Kerstin er erg naar uit om zelf les te geven. “Ik heb goede herinneringen aan de interactieve lessen van heel wat professoren en docenten en de manier waarop ze de dialoog bevorderden. Het wordt een pittige uitdaging, maar ik ga mijn uiterste best doen!”

Kerstin kwam overigens bij ons terecht omdat ze op zoek was naar een nieuwe uitdaging. “Ik houd er wel van om af en toe eens mijn comfortzone te verlaten. Ik rust niet graag op mijn lauweren. Daarom werk ik het liefst in een omgeving waar je alles uit de kast moet halen in plaats van je rustig achter je bureau te verschuilen. Vlerick bood me een uitgelezen kans om mezelf te blijven ontwikkelen. Zowel onderzoekswerk als lesgeven doe ik graag. Ik vind het interessant om theorieën te ontwikkelen, maar ook mijn praktijkervaring zal goed van pas komen. Beide zijn voor Vlerick evenwaardig. Het voelt een beetje als thuiskomen.”

Tijd voor actie!

“Let’s build the future together.” Deze slagzin, die Kerstin ooit las in een van onze brochures, is haar altijd bijgebleven. “Mijn motto is ‘carpe diem noctemque’. Pluk de dag én de nacht. Ik wil elke minuut optimaal benutten!” Ze denkt even na voor ze doorgaat: “In Europa zijn we bevoorrecht: we hebben voldoende voedsel en water, we kunnen naar school, hebben toegang tot gezondheidszorg en leven in relatief veilige omstandigheden. Ik wil de toekomst mee vorm geven en echt een verschil proberen te maken. Er is geen betere plek dan Vlerick om dat te verwezenlijken.”

Profiel
  • Akademische Rätin and Habilitandin (∼assistent-hoogleraar), Institute of Management (IBU) Karlsruhe Institute of Technology, DE (2010-2018)
  • Docent, Hector School of Engineering and Management, Karlsruhe, DE (2010-2018)
  • Docent, RWTH Aachen University/RWTH International Academy, DE (2008-2018)
  • Doctoraat leerstoel Innovation and Entrepreneurship, RWTH Aachen University, DE (2007)
  • Senior Associate Mergers & Acquisitions, Bankhaus Metzler, Frankfurt, DE en detachering bij Edmund de Rothschild Corporate Finance, Parijs, FR (2006-2010)
  • Researcher Assistant aan de leerstoel Innovation and Entrepreneurship, RWTH Aachen University, DE (2003-2006)
  • Analyst Mergers & Acquisitions, Goldman, Sachs & Co. oHG, Frankfurt, DE (2002-2003)
  • Business Administration & Management, Leipzig Graduate School of Management, DE (2000-2002)  

Gerelateerd nieuws

  1. Veroniek Collewaert en Yuliya Shymko beloond voor hun uitstekende onderzoek

    Datum: 27-01-2017
    Categorie: Nieuws over onderzoek
    Elke jaar reikt Vlerick Business School de ‘Vlerick Best Researcher Award’ uit aan wie de onderzoeksstrategie gedurende het afgelopen jaar het beste belichaamd heeft. Alle collega’s met een A* publicatie konden deelnemen. Uniek in de geschiedenis van deze award is dat alle kandidaten voor 2016 vrouwen waren. Na een intense deliberatie en lof voor wat iedereen gepresteerd heeft, besloot de interuniversitaire jury om de ‘Best Researcher Award’ aan twee mensen uit te reiken. Veroniek Collewaert en Yuliya Shymko zijn beiden professor binnen het departement Ondernemerschap, Strategie en Governance.
  2. “Ik wil mijn stempel drukken”

    Datum: 16-01-2017
    Categorie: Nieuws over onderzoek
    Martin Weiss is sinds 2013 gastprofessor bij Vlerick en werd onlangs benoemd tot professor strategie. Vóór zijn academische carrière was hij strategisch consulent. Martin vertelt alles over zijn specialisaties, ambities en drijfveren, én wat hem zo aantrok in onze school.
Alle artikels