Streven naar toepasbaar en geloofwaardig onderzoek

Wat is het doel van academisch onderzoek aan een business-school en hoe kunnen we ervoor zorgen dat we dat doel ook bereiken? Wie mag je als auteur vermelden op een wetenschappelijke publicatie? En waarom kan je onderzoeksdata beter niet op een USB-stick bewaren? Het zijn maar enkele van de onderwerpen die aan bod komen in het nieuwe onderzoekscharter van Vlerick Business School. “Daarnaast werden we in het voorjaar al institutionele partner van het netwerk Responsible Research in Business & Management (RRBM) en erkenden we recent ook de Vlaamse Commissie Wetenschappelijke Integriteit (VCWI). Allemaal elementen die aantonen dat we bij Vlerick veel belang hechten aan een goede academische praktijk,” vertelt Research Manager Eva Cools.  

Ethiek en integriteit

Academische onderzoeksinstellingen moeten steeds goed waken over twee aspecten. Enerzijds is er ethiek: richt je met je onderzoek niet meer schade aan dan wat je uiteindelijk te weten zal komen met je studie? Daarnaast speelt ook integriteit een belangrijke rol. Is het onderzoek correct uitgevoerd en kan je het resultaat wel vertrouwen?

“Fouten kunnen ook het resultaat zijn van onwetendheid en gebeuren zeker niet altijd bewust,” weet Eva. “Neem nu het aspect auteurschap. Enerzijds is het belangrijk om niemand te vergeten, maar je mag ook niemand ten onrechte toevoegen. Om iemand auteur te noemen, moet aan vier voorwaarden voldaan zijn: het leveren van een intellectuele bijdrage, meeschrijven aan het manuscript, meeschrijven aan de finale versie en aansprakelijk zijn voor de volledige inhoud van het wetenschappelijke artikel. Vroeger hadden we hier uiteraard ook richtlijnen voor, maar dankzij het Charter, dat ontstaan is vanuit een breed overleg met alle professoren en onderzoekers, beschikken we nu over een officieel document dat door iedereen gedragen wordt.”

Houvast bij discussie

Het doel van het charter is om goede academische praktijken te vrijwaren en een kader te bieden dat helpt om academisch wangedrag te vermijden. Naast duidelijke richtlijnen rond auteurschap beschrijft het Charter ook de rol van de Wetenschappelijke Ombudsman en het Comité voor Onderzoeksethiek en -integriteit.

“Bij discussies over zaken uit het Charter of bij vragen of opmerkingen over de werkwijze van een wetenschappelijke collega, kunnen de betrokkenen binnen Vlerick terecht bij onze onafhankelijke Wetenschappelijke Ombudspersoon. Komen we er op die manier niet uit, dan gaat de kwestie naar een speciaal intern comité bestaande uit professoren van Vlerick. De finale beslissing ligt uiteindelijk bij de decaan. Ook dat soort procedures staan beschreven in het Charter.”

Visie van Vlerick op onderzoek

Het charter gaat echter niet alleen over richtlijnen. Het biedt ook een antwoord op de vraag naar het waarom van onderzoek. Wat is de rol van onderzoek aan onze business-school? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat we dat doel ook bereiken? “Onderzoek omwille van het onderzoek is bij Vlerick uit den boze,” zegt Eva. “Ons onderzoek berust op drie pijlers: het moet nauwkeurig zijn, relevant zijn en een brede impact hebben.”

  • Een onderzoek dat nauwgezet opgezet is, laat toe om daadwerkelijk integer, betrouwbaar en correct te zijn. Als iemand anders dezelfde studie doet, moet die – los van de onderzoeker in kwestie – tot dezelfde resultaten komen.
  • Het onderzoek moet relevant zijn voor zoveel mogelijk stakeholders uit zowel de bedrijfswereld als maatschappij en moet antwoorden bieden op de uitdagingen waar bedrijven en de maatschappij momenteel voor staan. Onderzoekstopics worden geselecteerd vanuit die praktijk en worden theoretisch onderbouwd.
  • De onderzoeksresultaten moeten zo breed mogelijk verspreid worden zodat ze ook een doel dienen buiten de onderzoekswereld zelf.

Verantwoord onderzoek voor een betere wereld

In het voorjaar werd Vlerick institutionele partner van het Responsible Research in Business & Management (RRBM) netwerk. Door het ondertekenen van de RRBM visienota onderschrijven we het principe dat academisch onderzoek een rol dient te spelen in de ontwikkeling van kennis die ten goede komt aan bedrijven en de bredere samenleving, zowel lokaal als wereldwijd, met het uiteindelijke doel om een betere wereld te creëren.

“Ons Charter ligt volledig in lijn met hun visie over de rol van onderzoek. We willen met ons onderzoek van bij de start relevant zijn voor zowel bedrijfsleven als voor maatschappij. Concreet betekent dat dat je de stakeholder van je onderzoek betrekt bij het definiëren van de onderzoeksvraag. Dat lijkt misschien evident, maar in de academische wereld is het dat niet. Anderzijds proberen we die vragen vanuit de praktijk ook te verzoenen met de nog bestaande hiaten op kennisgebied zodat we ook academisch nog steeds voldoende in de diepte kunnen gaan. Wereldwijd zien we dat de impact van onderzoek steeds meer aan belang wint en daar engageren we ons ook voor.”

Kers op de taart

Tot slot erkende Vlerick Business School recent ook de Vlaamse Commissie voor Wetenschappelijke Integriteit (VCWI) als adviesorgaan. De VCWI kan een tweede advies uitbrengen over integriteitsdossiers nadat de onderzoeksinstelling zelf een eerste advies uitbracht – bij Vlerick Business School is dat het Comité voor Onderzoeksethiek en -integriteit. Naast tweedelijnsadvies kunnen leden bij de VCWI ook terecht voor kennisuitwisseling. Op die manier wil de VCWI tot standaarden komen over alle Vlaamse onderzoeksinstellingen heen.

Bert Seghers, secretaris van de VCWI, looft het nieuwe Charter van Vlerick: “Dit gebalde en toegankelijke document biedt een goed overzicht van wat de richtlijnen rond goede wetenschap aan deze onderzoeksinstelling zijn. Het Charter omvat een gedragscode wetenschappelijke integriteit, auteurschapsrichtlijnen, de regeling inzake vertrouwenspersonen en klokkenluiders en het reglement inzake behandeling van meldingen. Met de klokkenluidersregeling gaat Vlerick trouwens verder dan de meeste instellingen.

“Via het Charter maar ook via de VCWI en RRBM is het duidelijk dat we echt inzetten op toepasbaar en correct onderzoek. We willen een degelijke onderzoekscultuur niet alleen reactief maar ook proactief stimuleren. We houden ook regelmatig interne workshops om ervoor te zorgen dat het geen dode letter blijft. Het gaat vaak immers niet alleen over juist of fout, maar ook over onwetendheid,” besluit Eva.

Download het Vlerick Charter for Good Academic Practice (in the Engels)

Gerelateerd nieuws

  1. “Als het op energie aankomt, zijn alle Europese landen bondgenoten”

    Datum: 15-01-2019
    Categorie: Nieuws over onderzoek
    De komende twee jaar neemt de Oostenrijkse distributienetbeheerder Netz Niederösterreich deel aan de DNB-leerstoel van het Vlerick Energy Centre. Werner Hengst, algemeen directeur van Netz NÖ, ervaart de open dialoog met zijn Europese collega’s als verfrissend én noodzakelijk, want “als het op energie aankomt, zijn alle Europese landen bondgenoten.”
Alle artikels