Terug naar de garage, waar alles begon

“Wat zijn voor een gevestigd bedrijf de gevolgen en implicaties van de technologische veranderingen, de digitale disruptie en de steeds vagere grenzen tussen bedrijfstakken?” Fredrik Hacklin heeft een achtergrond in strategie, technologie en innovatie, en is geboeid door strategisch ondernemerschap – dat al die domeinen verenigt. Sinds kort is hij professor ondernemerschap bij Vlerick.

Over het muurtje

Een van de belangrijkste thema’s in het vakgebied van Fredrik is de convergentie van industrieën, het fenomeen waarbij de grenzen tussen bedrijfstakken vervagen en er steeds meer concurrentie ontstaat tussen spelers uit sectoren en ecosystemen die voordien los van elkaar opereerden.

“Ik ben ervan overtuigd dat het fenomeen bestaat”, zegt Fredrik. “We hebben gezien hoe een succesvol bedrijf als Nokia uit het segment van mobiele telefoons is geduwd door nieuwkomers uit andere bedrijfstakken, zoals Apple. Hetzelfde gebeurt op dit moment ook in andere markten. Kijk maar naar de financiëlediensten- of farmasector. Heel wat strategische instrumenten en modellen die in businessschools worden gebruikt en aangeleerd – denk aan de waardeketen, strategische positionering, vijf krachten enzovoort – zijn gebaseerd op de impliciete veronderstelling dat bedrijfstakken strikt gescheiden zijn. Tegen die achtergrond zou je kunnen stellen dat veel van onze traditionele modellen steeds vaker tekortschieten en geen betrouwbare leidraad vormen voor ondernemingen die te maken krijgen met de ambiguïteit van convergerende sectoren. We moeten onze instrumenten kritisch onder de loep nemen en nieuwe concepten en theorieën uitdenken die beter uitleggen wat er om ons heen gebeurt.”

Lang leve de garage

Ondernemersonderzoek spitst zich meestal toe op bedrijven die visionaire ondernemers in hun spreekwoordelijke garage uit de grond hebben gestampt en vervolgens een succesverhaal werden. Denk maar aan Google, Airbnb en Tesla. Dat heeft allemaal sterk bijgedragen aan ons inzicht in het proces van ondernemen. Toch wordt nog veel welvaart gecreëerd door grote, gevestigde spelers. En hoewel de zwaargewichten inderdaad heel wat nadelen ondervinden in vergelijking met wendbare start-ups, profiteren ze ook van enkele voordelen: ze beschikken over veel meer middelen en kennis. Fredrik is van mening dat we hen moeten helpen die troeven beter te benutten.

“Onlangs heb ik samengewerkt met een toonaangevende Europese producent van chemische stoffen die zijn innovatiestrategie creatiever en wendbaarder wilde maken. Net als bij vele andere traditionele bedrijven wordt er nu een veeleer formeel en strak innovatieproces gehanteerd, met een pijplijn, stage gates en een incubatiefase, waarvoor strenge criteria gelden. We merkten echter dat er informeel ook flink geïnnoveerd wordt. Dan rijst de vraag: behandel je dit als een disciplinekwestie of kies je ervoor het als een meerwaarde te benaderen? Zo is Google een bekend voorbeeld van een bedrijf dat zijn medewerkers aanmoedigt 20% van hun tijd aan iets anders te besteden. Dat is niet alleen een daad van altruïsme, er zit wel degelijk een redenering achter: Google erkent het innovatiepotentieel van dergelijke activiteiten. Ik ben vooral geïnteresseerd in de vraag hoe we traditionele bedrijven kunnen helpen het potentieel van informele activiteiten systematischer en op grotere schaal aan te boren. Kunnen we processen of volledige organisatiemodellen ontwikkelen om te innoveren door middel van vindingrijkheid en improvisatie in plaats van door een vooraf vastgelegd plan te volgen? Hoe brengen we die garagementaliteit terug bij gevestigde bedrijven?”

Businessmodelinnovatie

In hun zoektocht naar meer wendbaarheid kruist ook een andere tendens het pad van gevestigde bedrijven: het toenemende belang van businessmodelinnovatie. In onze snel veranderende omgeving groeit de consensus dat traditionele bedrijven niet alleen hun producten en technologieën moeten innoveren, maar ook hun waardecreatie en proceslogica. Vaak is dat echter makkelijker gezegd dan gedaan, legt Fredrik uit: “De meeste bedrijven geven toe dat ze dat moeten doen. Ze hebben immers ook de boeken gelezen, onderzoek gedaan. Maar ze worstelen met de implementatie ervan. Hoe evolueer je van producten vervaardigen en verkopen naar diensten aanbieden? Moet je je nieuwe bedrijfsmodel naast het oude laten bestaan? Of vernieuw je beter je kernmodel? Hoe schakel je van het ene model over op het andere? Met andere woorden: wat zijn de strategieën voor businessmodelinnovatie?”

Van management voor techneuten naar technologie voor managers

Wat hoopt hij te bereiken? “Ik wil gevestigde bedrijven blijven helpen, zodat ze er beter in slagen zichzelf heruit te vinden en wendbare organisaties worden waar plaats is voor ondernemingszin”, vertelt hij. “Dat opent een waaier aan mogelijkheden om een boeiende onderzoeksagenda uit te werken en ons aanbod op de markt te verbeteren”, legt hij uit. “Denken we ook aan wat veel businessschools doen, en met succes: ze bieden managementopleidingen aan technische profielen. Maar omdat technologie zo alomtegenwoordig is in het dagelijkse bedrijfsleven, moeten we dat systeem misschien wel op zijn kop durven te zetten: kunnen we ook technische opleidingen bieden aan algemene directeurs en kaderleden? Bedrijfsleiders zouden een beter begrip moeten krijgen van de impact van technologie, en bijvoorbeeld een stevigere basiskennis verwerven van de grondbeginselen van digitalisering of de mogelijkheden van bigdata-analyse. Daar zouden ze zeker baat bij vinden.” En hij voegt eraan toe: “Ik hoop dat aanbod op Vlerick mee te helpen uitbouwen, met nieuwe opleidingen en vakken. Misschien kunnen we ook wel met nieuwe soorten bedrijven samenwerken en nieuwe partners aanspreken.”

De daad bij het woord

Al sinds zijn ontstaan verbindt Vlerick de academische wereld met de praktijk, en werkt de school nauw samen met de bedrijfswereld. Met zijn hoogstaande academische en daadkrachtige leiderschap leek Vlerick voor Fredrik het gedroomde platform om zich verder te ontplooien. “De hoge ranking en stevige reputatie, de locatie in het hart van Europa en de groeiambities, het sprak me natuurlijk allemaal aan. Toch was ik het meest van al onder de indruk van de mensen die ik ontmoette, de teamgeest en de cultuur bij Vlerick. De ondernemingszin komt niet alleen tot uiting in de manier waarop Vlerick zichzelf in de markt zet en zijn onderwijsaanbod ontwikkelt, maar vooral ook in hoe de school zich intern organiseert. Ze voegt de daad bij het woord en doet wat ze zelf promoot. Ik heb het gevoel dat ik op het juiste moment instap: er heerst een groot verlangen om te presteren, om vooruit te gaan.”

Work hard, play hard

Fredrik bruist van ambitie en enthousiasme, zoveel is duidelijk. Wat drijft hem? “Professioneel laat ik me inspireren door scherpe geesten, getalenteerde collega’s en grootse ideeën. Ken je het Engelse gezegde Work hard, play hard? Als je het geluk hebt om te kunnen werken in een omgeving waar mensen ambitie en professionalisme combineren met een ontspannen instelling en een goed gevoel voor humor, dan lukt dat ook.” En op persoonlijk vlak? “Pikant eten en sterke koffie”, zegt hij met een glimlach.

Profiel
  • Directeur, Corporate Innovation Lab, Zwitserland
  • Associate professor, ETH Zürich, Zwitserland
  • Fellow, Harvard University, VS (2014-2015)
  • Gastprofessor, Imperial College Business School, VK; ESMT Berlin, Duitsland; Tokyo Institute of Technology, Japan (2015-2016) en Keio University, Japan (2012-2014)
  • Assistant professor, ETH Zürich, Zwitserland (2009-2016)
  • Strategieconsultant, Booz Allen Hamilton, Zwitserland (2007-2009)
  • Gastprofessor, Stanford University, VS (2006)
  • PhD in management, ETH Zürich, Zwitserland (2002-2006)

Gerelateerd nieuws

  1. Veroniek Collewaert en Yuliya Shymko beloond voor hun uitstekende onderzoek

    Datum: 27-01-2017
    Categorie: Nieuws over onderzoek
    Elke jaar reikt Vlerick Business School de ‘Vlerick Best Researcher Award’ uit aan wie de onderzoeksstrategie gedurende het afgelopen jaar het beste belichaamd heeft. Alle collega’s met een A* publicatie konden deelnemen. Uniek in de geschiedenis van deze award is dat alle kandidaten voor 2016 vrouwen waren. Na een intense deliberatie en lof voor wat iedereen gepresteerd heeft, besloot de interuniversitaire jury om de ‘Best Researcher Award’ aan twee mensen uit te reiken. Veroniek Collewaert en Yuliya Shymko zijn beiden professor binnen het departement Ondernemerschap, Strategie en Governance.
  2. Best Reviewer Award voor onderzoeker Jeroen Neckebrouck

    Datum: 13-09-2016
    Categorie: Nieuws over onderzoek
    Jeroen Neckebrouck, doctoraal onderzoeker aan Vlerick Business School, won op de jaarlijkse bijeenkomst van de Academy of Management (AOM) in Anaheim (VS) een ‘Best Reviewer Award’ in de categorie Ondernemerschap. Elk jaar prijst de AOM juryleden die de inzendingen voor de jaarlijkse bijeenkomst uiterst kwalitatief recenseren.
Alle artikels