Biodiversiteitsfinanciering – waarom de natuur een hoge plek op de bedrijfsagenda verdient

Een nieuwe Vlerick-whitepaper van de hand van Karishma Balu, een doctoraatsonderzoekster die gespecialiseerd is in biodiversiteitsfinanciering en natuurgebaseerde oplossingen, verkent waarom we biodiversiteit vandaag niet alleen als een milieukwestie, maar ook als een zakelijke en financiële uitdaging moeten zien. Deze whitepaper onderzoekt hoe bedrijven hun impact op de natuur beter kunnen aanpakken en tegelijkertijd ook veerkracht en waardecreatie op lange termijn kunnen uitbouwen.

“We wilden bedrijven doen inzien waarom biodiversiteit belangrijk is”, zegt Karishma. “Veel leiders stellen nog steeds dezelfde vraag: waarom zouden we ons hier druk om maken, en waarin zit de meerwaarde voor mijn bedrijf?”

De businesscase voor biodiversiteit

Biodiversiteitsfinanciering tracht overwegingen met betrekking tot de natuur en biodiversiteit in wezen te integreren in financiële besluitvorming en bedrijfsrapportering.

Volgens Karishma weerspiegelt dit een toenemende aandacht voor ‘dubbele materialiteit’. Het gaat niet alleen om inzicht in hoe bedrijven de natuur beïnvloeden, maar ook in hoe de natuur bedrijven beïnvloedt. Ze stelt dat er nog steeds een groot onevenwicht bestaat tussen de voordelen die bedrijven uit de natuur halen en de middelen die ze erin steken om diezelfde natuur te beschermen.

Dat onevenwicht is belangrijk, omdat bijna elk bedrijf op de een of andere manier afhankelijk is van natuurlijke systemen – of het nu gaat om water, land, grondstoffen, bestuiving of klimaatregulering.

“De meeste bedrijven zijn voor hun water, grond en lucht in hoge mate afhankelijk van de natuur”, zegt Karishma. “Iedereen geniet van de voordelen, maar niemand is bereid om ervoor te betalen. Zo gaat dat vaak met ‘collectieve goederen’. Biodiversiteitsfinanciering draait dan ook om het vergroten van die verantwoordelijkheid.”

Kortom – de natuur is niet zomaar een milieukwestie, maar een bedrijfsmiddel dat nooit correct naar waarde werd geschat.

De prijs van nietsdoen

Het negeren van biodiversiteitsverlies brengt risico’s mee die veel verder reiken dan alleen de duurzaamheidsrapportering.

Toeleveringsketens worden steeds kwetsbaarder voor verstoringen door natuurlijke gebeurtenissen. Tegelijkertijd nemen steeds meer consumenten, investeerders en toezichthouders de manier waarop ondernemingen omgaan met hun milieu-impact onder de loep.

“Er heerst veel onzekerheid over de schade als gevolg van klimaatverandering en milieuvervuiling”, legt Karishma uit. “Bedrijven weten niet altijd precies wat de gevolgen zullen zijn, maar ze zullen het in de toekomst sowieso merken in veel domeinen van hun bedrijfsvoering.”

Bedrijven die hier nalatig in zijn, kunnen ook reputatieschade oplopen. Wie daarentegen proactief te werk gaat, krijgt misschien wel een stapje voor op de concurrentie.

“Een bedrijf dat zijn impact op de biodiversiteit beter kan rapporteren, heeft op reputatievlak een streepje voor”, gaat Karishma verder. “In de toekomst krijgen organisaties mogelijk ook subsidies, belastingverminderingen of een vlottere toegang tot financiering van kredietverstrekkers die meer belang hechten aan onze planeet en haar biodiversiteit.”

Regelgeving verhoogt de inzet

Bedrijven voelen nu al de druk van veranderende Europese duurzaamheidskaders.

De EU-richtlijn inzake duurzaamheidsrapportering door ondernemingen (CSRD) en de Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) moedigen organisaties aan om een bredere kijk op milieueffecten en -afhankelijkheden te ontwikkelen. Deze kaders moeten bedrijven meer inzicht bieden in zowel hun afhankelijkheid van de natuur als hun invloed op diezelfde natuur.

Voor organisaties die bereid zijn om vroeg te schakelen, is deze verschuiving eerder een kans dan een last.

“Ze blinkt de reputatie van bedrijven op en helpt hun toeleveringsketens veilig te stellen voor de toekomst”, zegt Karishma. “Er vallen veel voordelen uit te halen.”

Investeren in natuurgebaseerde oplossingen

Een van de belangrijkste thema’s die in de whitepaper aan bod komen, is de rol van natuurgebaseerde oplossingen.

Dit zijn initiatieven die natuurlijke processen inzetten om ecologische en maatschappelijke uitdagingen aan te pakken en tegelijk economische waarde te creëren. Voorbeelden variëren van bebossingsprojecten en het herstel van uiterwaarden tot groene infrastructuur in stedelijke omgevingen.

“Natuurgebaseerde oplossingen zijn projecten die geïnspireerd zijn op de natuur of die de natuur nabootsen”, legt Karishma uit. “Ze werken met de natuur om economische, ecologische en sociale voordelen te bieden, en helpen ondertussen ook klimaatverandering en andere uitdagingen aan te pakken.”

Het is belangrijk om deze projecten niet uitsluitend te zien als milieu-investeringen.

Karishma haalt onder meer het voorbeeld aan van een recente samenwerking tussen Coca-Cola en Natuurpunt rond het herstel van uiterwaarden (overstroombare gebieden naast een rivier) in België. Het initiatief toont hoe natuurgebaseerde oplossingen zowel de natuur als bedrijven ten goede kunnen komen. Door gezondere ecosystemen en een beter waterbeheer te ondersteunen, versterken zulke projecten de hulpbronnen waarvan veel bedrijven afhankelijk zijn terwijl ook de biodiversiteit er beter van wordt.

Kunnen natuurkredieten de volgende koolstofkredieten worden?

Deze whitepaper gaat ook in op een veelbesproken ontwikkeling in biodiversiteitsfinanciering: natuurkredieten.

Net zoals koolstofkredieten een mechanisme creëerden voor de prijsbepaling van koolstofemissies, moeten natuurkredieten een meetbare waarde toekennen aan biodiversiteit en ecosysteemdiensten.

“Een natuurkrediet is een gloednieuw financieringsinstrument”, zegt Karishma. “Je kunt het vergelijken met een koolstofkrediet, waarbij een eenheid natuur een prijs zou hebben die mensen zouden kunnen betalen om te genieten van de voordelen die aan die eenheid verbonden zijn.”

Maar de uitdaging zit 'm in het meten. In tegenstelling tot koolstof, is biodiversiteit uiterst complex: ze varieert sterk naargelang de geografische ligging, de kwaliteit van de leefomgeving en de kenmerken van het ecosysteem.

“Biodiversiteit is op dit moment extreem moeilijk te meten omdat het zo’n heterogeen begrip is”, licht Karishma toe. “Er is geen eenvoudige manier om dit te standaardiseren.”

Toch ziet ze sterke overeenkomsten met de beginperiode van de koolstofmarkten.

“Natuurkredieten lijken op het punt te staan waar koolstofkredieten zo’n vijftien of twintig jaar geleden stonden”, zegt ze. “Het voordeel is dat de markten voor natuurkredieten kunnen leren van de gemaakte fouten in de beginjaren van de koolstofmarkten.”

Een nieuwe bril voor bedrijfsleiders

Nu biodiversiteit een steeds prominentere plaats inneemt op de agenda van bedrijven, verschuift de discussie van naleving naar strategie. Bedrijven die vandaag inzicht hebben in hun relatie met de natuur zijn misschien wel beter in staat om toekomstige risico’s te beheersen, nieuwe bronnen van waarde aan te boren en in te spelen op de veranderende verwachtingen van belanghebbenden.

Voor Karishma is de kernboodschap eenvoudig:

“Ik hoop dat dit bedrijfsleiders aan het denken zet over de impact die hun bedrijf heeft op de natuur, en over wat ze kunnen doen om hun bedrijf op duurzame wijze te ontwikkelen zonder voorbij te gaan aan die impact.”

Download de volledige whitepaper om je verder te verdiepen in het opkomende domein van biodiversiteitsfinanciering, natuurgebaseerde oplossingen en natuurkredieten.