Vooruitziend handelen in tijden van begrotingsbesparingen

Samenvatting
Horizonscanning wordt erkend als kerncomponent van een vraaggestuurd gezondheidssysteem. Wij zien het als een dynamisch samenwerkingsproces op basis van de nationale niet-ingevulde behoeften en een voortschrijdend inzicht in de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen in de farmasector. Tijdens de zomer van 2019 bereikten de betalers een internationaal akkoord om het International Horizon Scanning Initiative (IHSI) op te starten als internationale, overkoepelende component van een dergelijk gezondheidssysteem. In dit beleidsrapport stellen we een tweefasenstructuur voor en suggereren we een manier om de nationale component van de horizonscan te organiseren, die nog geïmplementeerd moet worden. Hierdoor kan de gezondheidsbegroting met meer vooruitziendheid beheerd worden. Bij een doorbraak is dat van essentieel belang, aangezien sommige potentieel genezende behandelingen gepaard gaan met hoge kosten. Vooraleer de Belgische nationale component van de voorgestelde horizonscan geïmplementeerd kan worden, zal er eerst een test moeten worden uitgevoerd om de interne en externe geldigheid van het voorgestelde ontwerp te evalueren. 

De afgelopen jaren zijn er tal van nieuwe, innovatieve behandelingen op de markt gekomen die heel wat mogelijkheden bieden voor patiënten zonder (doeltreffende) behandelingsopties tot dan toe. Vooral op het gebied van oncologie zijn er veel nieuwe geneesmiddelen bijgekomen, zoals doelgerichte behandelingen voor patiënten met specifieke mutaties en immuno-oncologische geneesmiddelen die het immuunsysteem van de patiënt gebruiken om de kankercellen aan te vallen. Er zijn momenteel nog talloze andere nieuwe geneesmiddelen in ontwikkeling, waaronder gentherapieën die in de toekomst wellicht patiënten zullen kunnen genezen.

Aan veel van die nieuwe, innovatieve behandelingen hangt echter een stevig prijskaartje. In tijden van besparingen is het voor betalers dan ook niet eenvoudig om patiënten toegang te geven tot zulke behandelingen. Om de toegang tot dergelijke veelbelovende behandelingen te garanderen en tegelijkertijd de gezondheidsbegroting haalbaar te houden, is het van essentieel belang om een raming te maken van de uitgaven voor geneesmiddelen. In een eerdere studie maakten we een vijfjarige begrotingsraming op voor oncologie, waaruit bleek dat de begroting ontoereikend was om nieuwe, innovatieve kankerbehandelingen te financieren en dat bijkomende begrotingsmaatregelen noodzakelijk waren. Systematisch horizonscans uitvoeren gedurende een voldoende lange periode is noodzakelijk om tijdig te kunnen vaststellen of het mogelijk is om nieuwe, innovatieve behandelingen te financieren.

In een eerste poging om vanuit een horizonscan een beleid te formuleren, bereikte de minister van Volksgezondheid een akkoord met de farmasector over een meerjarig budgettair kader en een bijbehorend groeitraject. Het zogenaamde Toekomstpact omvat een akkoord over een vaste jaarlijkse groei van het budget voor farmaceutische specialiteiten, wat de industrie perspectief en voorspelbaarheid biedt. Tegelijkertijd draagt de industrie ook bij aan de budgettaire inspanningen.

Voortaan vormt horizonscanning een essentieel onderdeel van een vraaggestuurd gezondheidssysteem, dat het huidige aanbodgestuurde systeem voor farmaceutische innovatie vervangt. Een dergelijk systeem moet zodanig worden ontworpen dat de maatschappelijke vraag naar gezondheidstechnologie en het onvoorspelbare aanbod van medische innovaties dynamisch op elkaar worden afgestemd. De maatschappelijke vraag naar gezondheidstechnologie, die tot uiting komt in de onvervulde behoeften van patiënten en de nationale gezondheidsdoelstellingen, moet het systeem aansturen. Daarnaast moet het aanbod van innovatieve gezondheidstechnologie op internationale schaal gemonitord worden over een voldoende lange periode om vooruitziend te kunnen handelen. In combinatie met een interactieve dialoog met de industrie moet het toekomstige systeem voor horizonscanning ingezet worden om de maturiteit en toegankelijkheid van nieuwe technologieën te beoordelen, budgetten toe te wijzen en toegangsprioriteiten te stellen op een holistische manier, en niet op de huidige manier waarbij dossier per dossier beslist wordt.

Het International Horizon Scanning Initiative (IHSI) van de Beneluxa zou tegen 2020 volledig operationeel moeten zijn en zal – in samenwerking met de industrie – prognoses opmaken van de farmaceutische innovaties die momenteel in ontwikkeling zijn. Er is echter overeengekomen dat de uiteindelijke afstemming van dat internationale aanbod van medische innovaties op de gezondheidsdoelstellingen en niet-ingevulde behoeften van de patiënt en de vertaling ervan in haalbare gezondheidsbegrotingen op nationale basis moet gebeuren.

Na overleg met de verschillende partijen die betrokken zijn bij het Belgische gezondheidssysteem, stellen we in dit Vlerick beleidsrapport een reeks werkingsprincipes voor en doen we aanbevelingen over hoe dit nationale dynamische vraaggestuurde systeem voor de uitgaven voor geneesmiddelen kan worden ingevuld en in de praktijk gebracht.

Download het beleidsrapport (in het Engels)

Ontdek onze expertise in gezondheidszorg en biowetenschappen

Wil je weten wat we nog meer te bieden hebben rond gezondheidszorg en biowetenschappen? Het Vlerick Healthcare Management Centre brengt toonaangevende spelers zoals dokters, ziekenhuizen, (bio)farmabedrijven, ziekteverzekeraars en beleidsmakers samen om antwoorden te formuleren op de grote vraagstukken in het gezondheidszorgsysteem.

Accreditaties
& rankings

Equis Association of MBAs AACSB Financial Times