Hoe installeer je een welzijnssysteem in je organisatie?

Welzijn is meer dan een fruitmand. Het is een boutade, maar de praktijk bewijst keer op keer dat organisaties er toch naartoe glijden: losse initiatieven, ad-hocinterventies, een aanbod dat veeleer symptomen verlicht dan oorzaken aanpakt. De onderliggende problemen zijn nochtans reëel en urgenter dan ooit. Burn-outcijfers blijven stijgen, de regelgeving rond langdurige ziekte verstrakt, en werkgevers worden steeds meer aangesproken op hun verantwoordelijkheid wanneer werknemers uitvallen. 

Katleen De Stobbeleir, Professor of Leadership en trekker van het onderzoek vanuit Vlerick, stelt het scherp: “Bedrijven investeren zwaar in cafetariaplannen om elke medewerker op maat te bedienen. Maar ondanks al dat maatwerk staat het welzijn van werknemers op een historisch laag niveau. De individuele aanpak lost de onderliggende problemen niet op.” 

Brede blik: fysiek, mentaal, sociaal, professioneel en financieel welzijn 

Om aan die spreidstand te verhelpen, kiezen de onderzoekers resoluut voor een holistische kijk op welzijn die steunt op vijf pijlers: fysiek, mentaal, sociaal, professioneel en financieel. De eerste twee zijn intussen vertrouwd terrein, de andere drie blijven in het bedrijfsbeleid te vaak onderbelicht. Maar dat zal veranderen. 

“Digitalisering en de razendsnelle adoptie van AI zullen ervoor zorgen dat net die drie pijlers de komende jaren zwaarder gaan doorwegen”, stelt Katleen De Stobbeleir. “Een eerste klantencontact verloopt steeds vaker via een chatbot. Maar die afnemende menselijke interacties kunnen een reële impact hebben op het sociaal welzijn. Denk aan een salespersoon die een prospect goed kan lezen en veel energie haalt uit dat eerste contact. De professionele pijler hangt nauw samen met productiviteit: wie zich goed voelt, werkt beter. Maar AI neemt gradueel taken over, waardoor ook dat professioneel welzijn onder druk komt. En dan is er de financiële dimensie: hoe worden de winsten die mede door AI gegenereerd worden, herverdeeld? Vloeien die louter naar de ‘happy few’, waardoor de loonkloof verder uitdiept? Daar geeft de Europese AI Act vandaag geen antwoord op. Ik ben een overtuigd techoptimist en geloof dat AI nieuwe rollen zal creëren. Maar we mogen niet blind zijn voor de verschuivingen die dat met zich meebrengt en de impact daarvan op het welzijn van medewerkers.”

Een welzijnssysteem vraagt samenwerking 

Die brede kijk is ook voor Inge Hermans, hoofd Solutions Support bij KBC Bank & Verzekering en projecttrekker vanuit KBC, een absolute voorwaarde. “Het welzijn van werknemers is het resultaat van de samenwerking tussen verschillende actoren: de overheid, werkgevers, werknemers en verzekeraars. Inzetten op slechts één aspect schiet tekort. In onze rol als verzekeraar geven we vandaag meer uit aan ziekenhuisopnames dan aan preventie, terwijl veel van die opnames voorkomen kunnen worden. Een sociale wetgeving die meer inzet op preventie en duurzaamheid is al een stap in de goede richting.” 

Van zo’n systeem waarin diverse actoren structureel samenwerken zijn we nog even verwijderd, beaamt Katleen De Stobbeleir. “Een actor die in academisch onderzoek nog te weinig aandacht krijgt, is de leidinggevende. In vergelijking met de ons omringende landen telt ons land relatief veel kmo’s, die doorgaans minder investeren in leiderschapsontwikkeling. Met ons onderzoek willen we precies in kaart brengen wat de impact daarvan is op het welzijn van medewerkers.”

Verankerd binnen Vlerick 

Het onderzoeksproject is verankerd binnen het Vlerick Centre for Excellence in Leading Adaptive Organisations (CELAO), het expertisecentrum dat organisaties begeleidt bij strategische en culturele transformaties. “Binnen het Centre zetten we in op de wendbaarheid en weerbaarheid van organisaties en individuen wereldwijd. De centrale vraag is: welke inzichten helpen om duurzaam te navigeren in een werkomgeving die steeds sneller en ingrijpender verandert?”  

Het belang van die vraag maakte Kurt Termote, Directeur Leven-, gezondheidsverzekeringen en Pensioenfondsen bij KBC Bank & Verzekering, duidelijk bij het ondertekenen van het partnership: “Deze samenwerking past perfect in onze ambitie om te evolueren van verzekeraar naar strategische partner voor werkgevers. Academische inzichten gecombineerd met praktijkervaring maken daarin het verschil.” 

Meer weten over dit onderzoek of het CELAO? Stuur een mail naar Elke Vandewiele.